گرایش سیاسی

با عنوان :  تحلیل مولفه های تاثیر گذار بر آمایش مرزی ایران و افغانستان

دانشگاه آزاد اسلامی (واحد رشت)

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پايان‌نامه جهت اخذ درجه كارشناسي ارشد

در رشته جغرافیای سیاسی

عنوان

تحلیل مولفه های تاثیر گذار بر آمایش مرزی ایران و افغانستان

استاد راهنما :

دکتر سید علی پور فیکویی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

عنوان                                                                                                          صفحه

چکیده                                                                                                                 1

مقدمه                                                                                                          2

فصل اول : کلیات پژوهش                                                                                   1

1-1-اظهار مسئله                                                                                                 4

1-2-اهداف پژوهش                                                                                            5

1-3-ضرورت پژوهش                                                                                          5

1-4-سوالهای پژوهش                                                                                          6

1-5- فرضیه ها پژوهش                                                                                        6

1-6- سازماندهی پژوهش                                                                                      5

1-7- محدوده پژوهش                                                                                          6

1-8- بهره وران پژوهش                                                                                        7

1-9- واژه ها و مفاهیم                                                                                        7

فصل دوم : مروری بر ادبیات پژوهش                                                                         8

2-1- مفهوممرز                                                                                               9

2 ـ 2 ـ 4 ـ مراحل تکامل خط مرزی                                                                       29

2-3-کارکرد هاي مرز                                                                                                      30

2-3-1کارکرد دفاعی مرزها                                                                                                31

2-3-2- کارکرد سیاسی مرزها                                                                                           31

2-3-3- کارکرد اجتماعی مرزها                                                                                         31

2-3-4-کارکرد اقتصادی مرزها                                                                                           31

2-4- طریقه توسعه مرزهای سیاسی                                                                       32

2-4-1- مرحله موافقت                                                                                   32

2-4-2- مرحله تحدید حدود                                                                             33

2-4-3- مرحله علامت گذاری روی زمین                                                               33

2- 5- ارتباط ژئوپلیتیک ومرزهای سیاسی                                                                            33

2-5-1- ارتباط مرزهای سیاسی و حاکمیت ملی                                                                      34

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-5-2- ارتباط مرزهای سیاسی وامنیت ملی                                                              35

2-5-4- ارتباط مرزهای سیاسی و اقوام                                                                                 37

2-5-5- ارتباط مرزهای سیاسی و فرهنگ                                                                          38

2-6 – جایگاه مرزهای سیاسی در اهداف استراتژیک کشورها                                        39

2-6-1 – اهداف نظامي                                                                                   40

2-6-2- اهداف فرهنگی                                                                                  41

2-6-3-اهداف اقتصادی                                                                                  41

2-6-4- اهداف تروریستي                                                                                42

2-7 – تحلیل ژئوپولیتیک چشم انداز مرزهای سیاسی                                                  42

2-7- مفهومآمايشمناطقمرزي                                                                             43

2-8-نگرشهايحاكمدررابطهباتوسعهوامنيت                                                              44

2-9-ديدگاههايمختلف مرز                                                                              45

2-9-1- نظريهكريستالر                                                                                   45

2-9-2- ديدگاهنظريهمركز- پيرامون                                                                   45

2-9-3- ديدگاهنظريهكاربرياراضي                                                                     46

2-9-4- ديدگاهنظريهقطبرشد                                                                           46

2-9-5- ديدگاهنظريهمركزرشد                                                                         47

2-9-6- ديدگاههاينظريهانسن                                                                            47

2-9-7- ديدگاههاينظريجونزووايلد                                                                      48

2-10- اصولچارچوبنظريآمايشمناطقمرزي                                                              49

2-11- منابعتنشجغرافياييايرانوهمسايگان                                                                 50

2-12- آمايشمناطقمرزيدرايران                                                                          54

2-13- سوابق پژوهش                                                                                                           55

فصل سوم : روش اجرای پژوهش                                                                                        56

3-1- روشها                                                                                                                        57    

3-2- موقعیت جغرافیای افغانستان                                                                         58

3-3-2-آب و هوا                                                                                                                62

3-4- ویژگیهای اجتماعی                                                                                                      63

3-4-1-جمعيت و پراكندگي                                                                                                 63

3-4-2-  سن وجنسيت                                                                                                         63

3-4-2- گونه هاي نژادي                                                                                                      64

3-4-3- شاخصهای جمعیتی:                                                                                                 66

3-4-4 -مرزهای سیاسی افغانستان معاصر                                                                                67

3-4-5- پایان بازی بزرگ و تثبیت مرزهای سیاسی افغانستان                                                     71

3-4-6- پیامدهای تثبیت مرزهای سیاسی افغانستان در رقابت انگلیس و روسیه بر اوضاع                71

3-4-7- خطوط هفتگانه­ی مرزی افغانستان:                                                                              73

3-5- ویژگیهای اقتصادی                                                                                                     75

3-5-1-اقتصاد                                                                                                                     75

3-5-2- معادن                                                                                                                     76

3-5-3-+ طلا                                                                                                                      76

3-5-4-ذغال سنگ                                                                                                              76

3-5-5- گازطبيعی نفت                                                                                                        77

3-5-6-  آهن                                                                                                                     77

3-5-7- مس                                                                                                                       77

3-5-8- بيرايت                                                                                                                   77

3-5-8-اورانيوم                                                                                                                   78

3-5-9- نقره                                                                                                                       78

3-5-10- سرب                                                                                                                   78

3-5-11- صنایع                                                                                                                  78

3-5-12- راهها                                                                                                                    78

3-5- ارتباطات                                                                                                                       79

فصل چهارم : تجزیه و حلیل یافته ها

4-2- مهمترین مولفه های تاثیر گذار بر مرز ایران و افغانستان                                                                       84

4-2-1- مواد مخدر 85

4-2-2- پناهندگان افغانی                                                                                                        94

4-2-3- مذهب                                                                                                                      99

4-2-4- اقتصاد                                                                                                                    100

4-2-5- مسأله مرزها                                                                                                             102

4-2-6- مسأله قاچاق بشر                                                                                                    103

4-2-7- مسأله قاچاق اسلحه                                                                                                   105

4-2-8- مسأله جرائم جنایی                                                                                                   107

4-2-9-تروریسم                                                                                                                  108

4-2-10- نیروهای خارجی در افغانستان                                                                                  112

4-2-12- رودخانه هیرمند                                                                                                      115

فصل پنجم :نتیجه گیری ، پیشنهادات                                                                                      125

5-1- نتيجه گيري                                                                                                                 126

5-2- ارزیابی فرضیه                                                                                                             127

5-3- معضلات مرزی ایران و افغانستان                                                                                   131

5-4- پیشنهادات                                                                                                                   133

منابع                                                                                                                                     134

چكيده

آمايش مناطق مرزي در ايران،به دليل وجود مرزهاي طولاني و قرارگيري بيشازنيميازاستانهاي كشوردرمرزهاي بينالمللي با كشورهاي همجوار،ازجايگاه ويژهاي در نظام برنامه ريزي كشوربرخورداراست. و عوامل زیادی بر روی آن تاثیر می گذارد بنابراين،هدف اين پژوهش ،ضمن تبيين جايگاه آمايش مناطق مرزيددو کشور ایران و افغانستان ؛شناخت عناصر ومؤلفهآن،چگونگي ارتباطاين عناصر باديگرعناصروشناخت اهميت وضرورت پرداخت نبهآمايش مناطق مرزي می باشد در خصوص آمایش مرزی ایران و افغانستان در مرزهای شرقی بایستی گفت که افغانستان تا آینده ای نامعلوم هم چنان در شمار کشورهای بی ثبات و چالش خیز جهان باقی خواهد ماند. در واقع تا زمان روی کار آمدن دولتی میانه رو، متمرکز و مورد پذیرش تمامی قبایل شمالی و جنوبی، این کشور صادر کننده انواع چالش و معضلات امنیتی و سیاسی به ایران و دیگر همسایگان خود خواهد بود. گر چه روی کار آمدن دولت حنفی و ضد شیعی در افغانستان، باعث بروز تنش های گسترده با ایران می باشد، اما منابع بحران زای این کشور را مي بايست در عواملی زیرا: فقر، توسعه نیافتگی، رقابت های مستمر ژئوپلیتیک همسایگان و قدرت های بزرگ، تنش های ایدئولوژیک برخاسته از مدرسه های دینی عربستان و شبه قاره، تولید مواد مخدر و ناهماهنگی های قومی و مذهبی جستجو نمود.

واژگان کلیدی : مرز ، آمایش مرزی ، ایران ، افغانستان

مقدمه

امروزه گرچه رويكردهاي پيكر شناختي در مطالعات مرزي چندان مرسوم نيستند رو شايدتاحدودي بهاين دليل باشدكه پژوهشگران تصورميكنندهرآنچه ممكن می باشد در ارتباط با سرحداتومرزها ارزش گفتند اشته باشد،گفته شده می باشد اما . بايداذعا نداشت كره،مرزها هنوزهم تأثیر بسيار مهمي درتعيين زندگي بشر ايفا ميكنند.

موضوعات مطرح در مطالعات مرزي،تنها به خط مرزي اختصاص ندارد،بلكه پسكرانه هاي خطوط مرزي هركشوري،به مثابه عاملتأمينكنندةامنيت خطوط مرزي،درجه اعتبار بالايي دارد. ويژگريهاي جمعيتي مناطق مرزي ازقبيل مذهب،قوميت،زبان و بافت اجتماعي،ويژگيهاي جغرافيايي مناطق مرزي ازقبيل طول ونوعمرز،مجاورت باكانونهاي بقان،مناطق مرزي مورداختلاف،وجودتأسيسات مهم در منطقه مرزي،جايگاه منطقةمرزي ازحيثت وسعهيافتگيدرابعاد مختلف و درنهايت ويژگيهاي محيط بيروني منطقةمرزي،ازموارد قابل طرح وبررسي در محدودة مناطق مرزي بر شمرده مي شوند. موارد مطرح درمرز ایران و افغانستان نظاره می گردد بسیاری از عوامل مشترک در بین دو کشور هست که می تواند بر آمایش مرزی افغانستان تاثیر گذار باشد به همین جهت در این پایان نامه در طی 5 فصل به مطالعه هریک از عوامل تاثیر گذار پرداخته شده می باشد که شامل

فصل اول :کلیات پژوهش

فصل دوم: مروری بر ادبیات نظری   پژوهش

فصل سوم :روش شناسی پژوهش

فصل چهارم :تجزیه و تحلیلیافته های پژوهش

فصل پنجم: آزمون فرضیه ها و نتیجه گیری

 با در نظر داشتن اهمیت مسئله امروزه يكي ازعرصه هاي نوين درمطالعات حوزه برنامه ريز ي طرحهاي توسعه كشور،مناطق مرزي می باشد. هرچندازگذشته تاكنون ابعاد گوناگون مسايل ومشكلات مربوط به اين مناطق به گونه پراكنده مورد مطالعه قرارگرفته می باشد،اما آمايش مناطق مرزي،تاكنون نهتنهاجايگاه شدرنظام برنامه ريزي توسعه كشور تبيينن شده می باشد،بلكه ابعاد و ويژگيهاي آن نيز كمترموردتوجه قرارگرفته می باشد. ازاينروي،درحال حاضر،ضرورت انجام مطالعات علمي دراین ارتباط،بيش از پيش احساس ميشود. فقدان يك چارچوب نظري براي انجام مطالعات علمي دررابطه با آمايش مناطق مرزي،درحاليكه نيازبه اقداماتسريع سياسي،نظامي وتوسعه ايدراين مناطق روبه فزونينهاد هاست،يكي از مشكلاتي می باشد كه دستان در كاران توسعه وامنيت در اين مناطق با آن مواجه اند. براي ناساس،حركت به سوي تدويناينچارچوب به مقصود بهبود كمي وكيفي طریقه سياستگذاري ها،نظم دادن به تصميم گيريها،وتدوين برنامه هاي توسعهاين مناطق د رچارچوبي علمي وكارامد،نيازمندتوجه وتدبيراست.مسئله اصلی این می باشد که چه عواملی می تواند بر آمایش مرزی ایران و افغانستان تاثیر گذار باشد

 اهداف پژوهش

1-مطالعه عوامل موثر بر روابط مرزی ایران و افغانسان

2-مطالعه تعیین مولفه های تاثیر گذار بر آمایش مرزی دو کشور ایران و افغانسان

3-مطالعه اشتراکا و اختلافات مرزی دو کشور ایران و افغانستان

  • ضرورت پژوهش

يكيازعرصه هاينويندرمطالعاتحوزهبرنامه ريزيطرحهايتوسعهكشور،مناطقمرزياست. هرچندازگذشتهتاكنونابعادگوناگونمسايلومشكلاتمربوطبهاينمناطقبهطورپراكندهموردمطالعهقرارگرفتهاست،اماآمايشمناطقمرزيبااينعنوان،تاكنوننهتنهاجايگاهشدرنظامبرنامه ريزيتوسعهكشورتبييننشدهاست،بلكهابعادوويژگيهايآننيزكمترموردتوجهقرارگرفتهاست. ازاينروي،درحالحاضر،ضرورتانجاممطالعاتعلميدراينرابطه،بيشازپيشاحساسميشود. فقدانيكچارچوبنظريبرايانجاممطالعاتعلميدررابطهباآمايشمناطقمرزي،درحاليكهنيازبهاقداماتسريعسياسي،نظاميوتوسعه ايدراينمناطقروبهفزونينهادهاست،يكيازمشكلاتياستكهدستاندركارانتوسعهوامنيتدراينمناطقباآنمواجهاند. برايناساس،حركتبهسويتدويناينچارچوببهمنظوربهبودكميوكيفيروندسياستگذاريها،نظمدادنبه تصميم گيريها،وتدوينبرنامههايتوسعهاينمناطقدرچارچوبيعلميوكارامد،نيازمندتوجهوتدبيراست

  • سوالهای پژوهش

1-آیاآمایشمرزیبیندوکشورایرانوافغانستانبرتهاجمفرهنگیتاثیردارد

2-آیا ایجادوحدتسیاسیومذهبیدردوکشورایرانوافغانستانبرتهاجمفرهنگیتاثیردارد

 فرضیه ها پژوهش

1-به نظر می رسد که قاچاق مواد مخدر در آمایش مرزی ایران و افغانستان تاثیر دارد

2-به نظر می رسد که ایجاد وحدت سیاسی و مذهبی در دو کشور ایران و افغانستان بر آمایش مرزی تاثیر دارد

 1-6- محدوده پژوهش

محدوده پژوهش شامل مرز دو کشور ایران و افغانستان می باشد هسایه غربی افغانستان ایران می باشد که خط مرزی دو کشور حدود( 900) کیلومتر می باشد که از مرز ترکمنستان شروع و تا مرز پاکستان به شکل شمال و جنوب ادامه میابد. این خط مرزی توسط رودخانه ها، دشتهای وسیع، کوهپایه ها و دریاچه هامون از هم جدا می گردد. رفت و آمد از این سرحد هم زیرا سرحد جنوبی و شرقی بسیار آسان می باشد. در حقیقت نقشه افغانستان در میان کشورهای منطقه، شکل مشت بسته ی بخود گرفته که فاصله آن از شمال به جنوب نزدیک (600) کیلومتر و از شرق به غرب حدود(1240) کیلومتر می باشد.

1-7- بهره وران پژوهش

این پژوهش می تواند مورد بهره گیری برای سازمانهای مرتبط با امنیت کشور و سازمان نیروهای مسلح باشد

1-8- واژه ها و مفاهیم

مرز: مرز ازجمله مفاهيمي می باشد كه در عرصه هاي گوناگون سياسي،اقتصادي،تجاري،فرهنگي وجغرافيايي كاربردهاي متفاوتي پيدا ميكند. مرزبه دو مفهوم عيني مانندمرزهايرسمي كشورها،وياذهني به كارميرود؛مانندمرزهاي,عقيدتي. كه ميتواندباز،بسته؛ضعيف وياقوي باشد

آمایش :

طرح مطالعات آمايش سرزمين بدليل مغايرت كلي با آرمانهاواهداف انقلاب اسلامي ازجمله عدالت درتوسعه

مناطق به نوعي ازسال 64 مسكوت باقيماند. قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مبتني بر عدالت اجتماعي می باشد.اين تفكر ساماندهي فضا را بنحوي كاملا متفاوت از آن چیز که قبل ازانقلاب بود ميطلبيد.

 فصل دوم :

مروری بر ادبیات پژوهش

  هوم مرز

مرز ازجمله مفاهيمي می باشد كه درعرصه هاي گوناگون سياسي،اقتصادي،تجاري،فرهنگي وجغرافيايي كاربردهاي متفاوتي پيداميكند. مرزبه دومفهوم عيني مانند مرزهاي رسمي كشورها،وياذهني به كارميرود؛مانندمرزهاي,عقيدتي. كه ميتواندباز،بسته؛ضعيف وياقوي باشد( ; Jones and Wild, 1994; درگذشته وتاچنددهه پيش وحدوداًتاپايان دورانجنگسرد،مرز؛نشانگر اقتدارملي،محدودة اعمال حاكميت وحفظ امنيت ملي ازتجاوزات خارجي بود. افزون براين،زیرا مرز به عنوان خطي می باشد كه سرزمين كشوررامحدودميكندوآن را ازخارج جدا ميسازد؛مناطق داخلي،مركزي ميشودومناطق خارجي پيراموني به حساب مي آيد. درفرايند انزواوبه حاشيه كشيده شدن مناطق پيراموني،مناطق مرزي خصوصيات مناطق پيراموني راپيدا ميكند. بنابراين،درشرايط يكه مناطق مرزيدورازمركزي ككشورباشد،مناطقپيرامونيبهحسابميآيد. بنابراين،مناطق مرزي محلتلاقيدوپديده ناامنيوتوسعه نيافت گي درمناطق پيراموني می باشد.

باشرايط يكه جهان درقرن بيست ويكم پيدا كرده و ياپيدا خواهدكرد،ازنظر اتحاد ميان كشورها وبرداشتن موانع ذهني و فيزيكي در برابر اين اتحاد،اين پرسشها توسط انديشمندان علوم سياسي،جغرافيايي و برنامه ريزي منطقه اي مطرح مي گردد كه آيا سيستم دولت حكومتهاي ملي پايدار ميماندويااينكه مرزها كمرنگ تر ازگذشته ميشود؟آيا شرايط عكسالعملي كه دربرابر جهاني شدن در بسياري از مناطق جهان در حال بروز می باشد،و به صورت درگيري و نزاع هاي قومي و فرهنگي نمود پيدا ميكند ،مناطق مرزي را متأثرميسازد؟وآيامناطق مرزي ب ههمين صورت باقي ميماند؟(هاروي، 1387 ،ص176)

2-1-1 – ماهیت فلسفی مرز

بطور کلی تفاوت در خصیصه های موجودات اساس خلقت را تشکیل می دهد و نظام خلقت بشر بر تفاوت نهاده شده می باشد .(حافظ نیا ، 1386 : مباحث کلاسی درمورد مرز ) پس تفاوت در بطن خود جدائی ، تفکیک و مرز را بهمراه دارد . چنانکه در قرآن کریم آمده می باشد :

«یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائلا لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقیکم »

یعنی : ای مردم همانا ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شما را به صورت ملت ها و گروه و قبایل قرار دادیم تا همدیگر را بشناسید. همانا گرامی ترین شما در نزد خدا ، با تقوا ترین شماست . (قرآن کریم ، سوره حجرات ، آیه 13)

در همین راستا ژان گاتمن جدایی های سیاسی در گروه های انسانی را مطالعه کرده و حرکتی (معنوی ) را محیط انسانی شناسایی نمود که ، با ظرافت ، افراد را در یک گروه انسانی گرد می آورد و آنان را از دیگر گروه ها جدا می سازد . و به یک ملت یکپارچه تبدیل می کند . وی در تشریح این نیرو می گوید :

« … جداگانه بودن نسبت به محیط دیگران و سر بلند بودن از ویژگی های خود از نمودهای ذاتی هر گروه انسانی می باشد … برای جداگانه بودن نسبت به محیط دیگران ، یک منطقه نیازمند یک کوه یا یک دره ، یک زبان ویژه یا یک مهارت خاص نیست ، برای چنین هدفی یک منطقه اساساً نیازمند یک باور استوار بر پایه اعتقادی دینی ،بعضی دیدگاه های ویژه اجتماعی و جلوهایی از خاطرات سیاسی می باشد و اغلب به آمیخته ای از این هرسه نیاز دارد..» (مجتهد زاده ، 129:1379)

همچنان که کاملاً واضح می باشد این یک نیاز ذاتی مردم می باشد که برای اطمینان از احساس امنیت و بدست آوردن استقلال اقدام ، در یک فضای محدود شده زندگی در یک سرزمین بودن مرزهای بیرونی – حتی اگر آنها نفوذ پذیر هستند ، مانند یک پوسته را تصویر کنیم . همچنان که روانشناسی محیطی به ما می گوید ، این پدیده یک اصل در وجود بشر می باشد که : هر شخص دارای فضاهای شخصی متفاوتی می باشد که وسیله اقدامات ، فضای مسکونی ، فضای فعالیتی و الی آخر ، تعریف می گردد و هر کدام یک قلمرو را می سازند . پس مرزها بناهایی هستند که ، به وسیله درک (احساس ) از طرز تلقی نسبت به فضای مجاور درست می شوند . شکل (1) از سوی دیگر هیچ کس نسبت به این حقیقت شک ندارد که مرزها بطور اساسی آفریده های انسانی هستند ، که اختلافات را درک کرده و مرزها را مستقر می کنند همچنان که از ابتدای خلقت تا کنون ، بشر – به گونه فطری – در طول حیات خود همواره در کوشش بوده می باشد تا حد توانایی اش ، ضرر و زیان را از محدوده ی زندگی خویش دورسازد و از ثروت ها و منابع موجود ، بیشترین بهره را ببرد . خوی سود طلبی افراد و محدود بودن منابع ثروت ها در ستر زمان ، سبب برخورد منافع و بروز اختلاف ها و تنش های فردی و گروهی و وقوع جنگ های خونین و ویرانگر شده می باشد که این خود نیاز به مرزبندی و محدود بندی را از بین انسانها الزامی می کند همچنین نیازهای طبیعی انسانها به منابع موجود در محیط اطراف باعث شده تا بشر از ابتدای پیدایش خود و تشکیل قومیت ها و زندگی گروهی ، محدود معینی را برای خود مشخص کند و از آن محدوده پیش روی بهره برداری ، نفوذ و دخالت سایر افراد جلوگیری و در صورت لزوم ، به گونه دسته جمعی از حریم خود دفاع نمایند بر این اساس بشر برای مشخص ساختن محیط پیرامون خود آنگونه که با گستره فعالیت همسایه تداخل پیدا نکند ، ناچار به تعیین خطوطی قراردادی در بخش پایانی و پیرامونی محیط زیست یا قلمرو خود بوده می باشد . گونه گسترش یافته این مفهوم خط پیرامونی می باشد که بخش پایانی گسترده فعالیت یک ملت را مشخص می سازد و جنبه ای سیاسی پیدا می کند که مرز خوانده می گردد (مجتهد زاده 40:1381)

در مرحله دوم برای فهم ماهیت و محتوا مرزها به مطالعه چند تعریف ارائه شده در این زمینه می پردازیم . در این بین هر چند یک تعریف به تنهایی نمی تواند مرزها را به صورت کامل تعریف کند.اما این تفاوت نشانگر مفاهیم و برداشت های متفاوت از ماهیت مرزاست ،اگرچه همه آنها عناصر و مضمون های مشترک و شناخته شده این تعاریف را قبول دارند:

  • مارتین گلسنر

در واقع مرز یک خط نیست بلکه یک سطح عمودی می باشد که از طریق فضا ، خاک و زیر زمین دولت های همسایه را برش می دهد.این سطح در روی زمین به صورت یک خط به نظر می رسد.(Glassner,1992:72).

  • درایسدل بلیک:

مرز به پدیده ای فضایی اطلاق می گردد که منعکس کننده قلمرو حاکمیت سیاسی یک حکومت بوده و مطابق قواعد خاص پیش روی حرکت بشر ، انتقال کالا ، منابع ایجاد می کند.(در ایسدل و بلیک، 101:1374).

تعداد صفحه :155