با عنوان : اثرات اقتصادی جریانات تجاری بر بهره­ وری درصنعت خودرو

دانشگاه شیراز

دانشکده ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی

پايان نامه کارشناسي ارشد در رشته علوم اقتصادی

عنوان:

اثرات اقتصادی جریانات تجاری بر بهره ­وری درصنعت خودرو

( مطالعه موردی ایران 1386-1376 )

استاد راهنما:

دکتر رضا اکبریان

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

فصل اول: مقدمه

1-1- اهميت و ضرورت تحقيق…………………………………………………………………… 4

1-2-هدف تحقيق…………………………………………………………………………………… 5

1-3-سؤالات تحقيق………………………………………………………………………………… 5

1-4-روش پژوهش……………………………………………………………………………………… 5

 فصل دوم: مروری بر مطالعات انجام شده

2-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………. 7

2-2-مروری بر مطالعات انجام شده در خارج از کشور………………………………………. 8

2-3-مروری بر مطالعات انجام شده در داخل کشور……………………………………… 15

فصل سوم: مباني نظري و ساختار الگو

3-1-مقدمه………………………………………………………………………………………….. 31

3-2-تاریخچه بهره­وری…………………………………………………………………………… 32

3-3-بهره­وری، اهداف و تعاریف آن…………………………………………………………. 34

3-4-بهره­ وری جزئی……………………………………………………………………………. 36

3-5-بهره­ وری کل عوامل تولید……………………………………………………………….. 37

3-6-بهره ­وری کلی………………………………………………………………………………… 37

3-7-بهره­وري و شاخص­هاي آن ……………………………………………………………….. 38

3-7-1-شاخص بهره­ وري جزیي (PFP)………………………………………………………….

3-7-2-شاخص بهره­ وري كل (TFP)………………………………………………………….

3-8-عوامل مؤثر بر بهره­ وری کل عوامل………………………………………………….. 40

الف) سرمایه­گذاری خارجی………………………………………………………………… 40

ب) پژوهش و توسعه…………………………………………………………………………… 40

ج) سیاست تجاری…………………………………………………………………………….. 40

د) آموزش و تحصیلات………………………………………………………………………. 44

ه) کارایی و دانش مدیریت………………………………………………………………….. 44

3-9-اندازه­ گيري بهره ­وري کل عوامل…………………………………………………… 46

3-9-1-روش­های غير پارامتري………………………………………………………………… 46

3-9-2-روش پارامتري…………………………………………………………………………. 46

3-9-2-1-پسماند سولو……………………………………………………………………….. 48

3-10-ساختار الگو………………………………………………………………………………. 48

3-11-تعریف متغیرها…………………………………………………………………………. 51

3-12-روش تحقيق…………………………………………………………………………. 51

3-13-انواع مدل­های داده­هاي ترکيبي سري زماني (پانل)……………………………. 52

3-14-آزمون ايستايي در داده­هاي ترکيبي………………………………………………… 54

3-14-1-آزمون لوين و لين و چو…………………………………………………………. 54

3-14-2-آزمون آيم، پسران و شين…………………………………………………………. 56

3-14-3-آزمون فیشر……………………………………………………………………………. 58

3-15-آزمون‌هاي تشخيص…………………………………………………………………. 59

3-15-1-آزمون چاو………………………………………………………………………… 59

3-15-2-آزمون بروش- پاگان……………………………………………………………… 60

3-15-3-آزمون هاسمن……………………………………………………………………… 61

فصل چهارم: برآورد مدل و تحليل نتايج

4-1-مقدمه…………………………………………………………………………………… 63

4-2-الگو و متغیرهای مورد بهره گیری…………………………………………………….. 64

4-2-1-تولید………………………………………………………………………………… 65

4-2-2-موجودي سرمايه…………………………………………………………………… 65

4-2-3-نیروی کار……………………………………………………………………………. 67

4-2-4-بهره ­وري کل عوامل تولید………………………………………………………. 67

4-2-5-پژوهش و توسعه…………………………………………………………….. 67

4-2-6-الگوی تجاری……………………………………………………………………. 67

4-3-آزمون ايستايي در داده­هاي پانلی………………………………………………… 68

4-3-1-آزمون ايستايي لوين، لين و چو……………………………………………. 68

4-3-2-آزمون ايستايي فیشر- مربع کا………………………………………………. 69

4-4-آزمون­هاي تشخيص…………………………………………………………………… 69

4-4-1-آزمون چاو…………………………………………………………………………. 70

4-4-2-آزمون بروش- پاگان……………………………………………………………. 71

4-4-3-آزمون هاسمن…………………………………………………………………… 72

4-5-نتایج تخمین ……………………………………………………………………… 73

فصل پنجم: اختصار و نتيجه ­گيري

5-1-مقدمه………………………………………………………………………………. 77

5-2-اختصار……………………………………………………………………………… 77

5-3-نتيجه ­گيري……………………………………………………………………. 78

5-4-توصيه ­هاي سياست­گذاري……………………………………………………… 80

5-5-پيشنهاد براي تحقيق آينده………………………………………………………. 80

5-6-محدودیت های تحقق………………………………………………………….. 80

فهرست منابع و مأخذ

منابع آماری…………………………………………………………………………….. 81

منابع فارسی……………………………………………………………………………. 85

منابع لاتین……………………………………………………………………………. 87

پیوست……………………………………………………………………………………. 89

چکیده:

بهبود بهره ­وری یکی از مهمترین عوامل در توسعه اقتصادی یک کشور به شمار می­رود. تسریع در این طریقه، تأثیر مهمی در بهبود رقابت بین­المللی یک کشور دارد. در این پژوهش با بهره گیری از الگوی با داده­های پانل به مطالعه اثر جریانات تجاری بر بهره­وری در صنعت خودروسازی کشور ایران طی سالهای 1386-1376 می‌پردازایم. آغاز از الگوی سولو بهره گیری کرده و بهره‌وری کل بنگاهها برآورد می گردد و در مرحله بعد تأثیر جریان تجاری و میزان سرمایه‌گذاری بنگاهها در بخش پژوهش و توسعه بر بهره­وری کل عوامل تولید مطالعه شده می باشد.

نتايج تخمين الگوی پانل با روش اثرات ثابت نشان می‌دهد که متغیرهای جریان تجاری و سرمایه­گذاری بنگاه در بخش پژوهش و توسعه اثر مثبت و معناداری بر بهره­وری کل عوامل داشته می باشد. به علاوه متغیرهای جریان تجاری و سرمایه­گذاری بنگاه در بخش پژوهش و توسعه نیز بترتیب بیشترین تأثیر را بر بهره­وری کل عوامل بنگاه­ها داشته­اند، به بیانی دیگر، هر چه سهم بنگاه i-ام در میان بنگاههای دیگر بیشتر و میزان سرمایه‌گذاری که بنگاه جهت امر پژوهش و توسعه انجام می­دهد بیشتر باشد، بهره­ وری بنگاه بیشتر و آن بنگاه موفق­تر خواهد بود.

فصل اول

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

مقدمه:

امروزه بر کسی پوشیده نیست که صنعت خودرو سازی در جهان تأثیر و جایگاه ویژه­ای دارد. در بسیاری از کشورهای جهان صنعت خودرو سازی جزء صنایع مادر بوده و به عنوان موتور و محرکۀ اصلی تولید و توسعه اقتصادی اقدام می­کند. در عین حال صنعت خودرو سازی یکی از رقابتی­ترین صنایع جهان نیز محسوب می­گردد که، هر روزه در این صنعت نوآوری در محصول و بهبود کیفیت نظاره می­گردد. برای ماندن در عصر پر رقابت این صنعت بایستی به بهبود مستمر محصولات و خدمات مرتبط با آن در تمام ابعاد توجه گردد، تا با رقبای قدرتمند خارجی بتوان رقابت نمود که یکی از این روش­ها، بهبود بهره­وری در زمینه تولید محصولات و ارائه خدمات می­باشد. .بهبود بهره­وری موضوعی می باشد که از ابتدای تاریخ اقتصادی بشر و در کلیه نظام­های سیاسی و اقتصادی جهان مطرح بوده می باشد. اما پژوهش در مورد چگونگی افزایش بهره­وری بطور سیستماتیک و در چهارچوب مباحث علمی تحلیلی از حدود ۲۳۰ سال پیش به این طرف بطور جدی‌تر مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته می باشد. اقتصاد امروزه به سرعت در حال جهانی شدن می باشد. بعضی از این نمونه­ها، توسعه فناوری اطلاعات کاهش موانع تعرفه­ای و غیر تعرفه­اي، افزایش تعداد موافقتنامه­ های تجارت آزاد و خصوصي­سازي مي‌باشند. این طریقه باعث افزایش رقابت در تمامي صنایع شده‌ می باشد و در نتیجه، رقابت روی پیشرفت و توسعه بنگاهها اثر مثبتی داشته می باشد. – بی شک کیفیت، قیمت و سرعت سه مزیت عمدۀ رقابتی در عصر جهانی شدن می­باشند، که برای دستیابی به این مزیت­های رقابتی، بنگاههای خودروسازی بایستی در جهت سرمایه­گذاری، تربیت متخصص و انتقال تکنولوژی در زمینه‌های پژوهش و توسعه حرکت کنند. به علاوه، با فرآیند خصوصي­سازي تولیدات نیز افزايش ‌يافته می باشد. در محیط رقابتی شدید، انتخاب جریان تجاری بنگاه، يكي از مهمترين استراتژی­ها برای افزایش رقابت می باشد. این بدین معني می باشد که جریان تجاری در بنگاه­ها فراتر یا پایین تر از ارزش واقعی آن قرار گرفته و در جایگاه حقیقی و واقعی خود قرار ندارند.

به علاوه، جریان تجاری همانند رقابت پذیری و بهره وری بنگاه ها، بر کارایی کل اقتصاد نیز اثر می گذارد. جریانات تجاری دو بخش دارند: تجارت معاملات آزاد و تجارت مشارکتی بلند مدت. تجارت مشارکتی بلندمدت نیز به نوبه خود دارای دو بخش می باشد: تجارت اختصاصی، که در آن شرکت ها شرکای تجاری محدودی دارند و تجارت شبکه ای که تعداد شرکای تجاری شرکت ها زیاد هستند. یک تجارت اختصاصی، تجارت بسته ای می باشد و مزایای پایداری آن، سهولت انتقال اطلاعات و ارتباط سریع بین شرکاست. تجارت شبکه ای در بین تجارت معاملات آزاد و تجارت مشارکت بلندمدت قرار می گیرد، از این رو دارای هر دو عنصر رقابت و مشارکت می باشد.

در سال های اخیر، مطالعات صورت گرفته نشان داده که روابط مشارکت بلندمدت ایران میان تامین کنندگان در دهه های 1370 و 1380 در عملکرد تولیدکنندگان خودرو تأثیر کلیدی بازی کرده اند. قرارداد بین خریدار و عرضه کننده در روابط مشارکتی بلندمدت براساس اعتماد بنا شده می باشد. یعنی در این نوع ارتباط تجاری اگر عرضه کننده با هزینه یا کیفیت کالا مشکل داشته باشد، قبل از تغییر تامین کننده به حل آن کمک می کند. در این ارتباط، نسبت ثابت دارایی ها بین تامین کننده و عرضه کننده انباشته شده و به کاهش هزینه و بهود کیفیت در کالاهای نهایی کمک می کند. برخلاف روابط تجاری ایران، در ایالات متحده روابط معاملاتی بیشتر به صورت آزاد بوده می باشد (هلپر، 1990)، یعنی در این نوع ارتباط تجاری اگر تولیدکننده در معامله با یک عرضه کننده با مشکلی روبرو گردید، بلافاصله آن را با عرضه کننده دیگری تعویض می کند. با این حال در دهه گذشته، سازندگان اتومبیل ایالت متحده بیشتر روابط مشارکتی بلندمدت را به عنوان قراردادهای برتر انتخاب کرده اند که این سبب فرق آنان از سازندگان خودروی ایرانی شده می باشد. کوشش برای برگزیدن روابط مشارکتی بلندمدت در ایران افزایش یافته می باشد و به موفقیت شرکت های آنان نیز کمک کرده می باشد تا حدودی در ردیف شرکت های پیشرفته خارجی بیایند.

همانطور که محیط اقتصادی مناسبتری برای تجارت شبکه ای به اثبات رسیده می باشد، جریان تجاری در ایران از تجارت اختصاصی به سمت تجارت شبکه ای تغییر یافته می باشد. دلیل این تغییر این می باشد که تحت شرایط دشوار، ظرفیت خلق دانش نسبت به بکارگیری آن؛ اصلی رقابتی می باشد. به گونه دقیقتر، دستیابی به فن آوری های مهم و اصلی در بازار قطعات نسبت به بازارهای مونتاژ مهمتر می باشد، پس مزایای تجارت شبکه ای که در آن شرکت ها می توانند نوآوری را از طریق رقابت بدست آورند از شرکتهایی که تجارت اختصاصی دارند، بیشتر می باشد. جایی که در آن رقابت بین بنگاه ها محدود شده می باشد. نفوذ تجارت آنلاین توسط فن آوری اطلاعات پیشرفته، پذیرش تجارت شبکه ای را آسان کرده می باشد. تجارت آنلاین امکان ارتباط سریع با همکاران را ایجاد می کند و به کاهش هزینه و کوشش مدیریتی می انجامد. به علاوه، خلق و توسعه دانش جدید از طریق تعال بین بخش های مختلف علم، کلید دستیابی به رقابت بلندمدت و همچنین گسترش تجارت شبکه ای می باشد. با در نظر داشتن این پدیده، ما روی ارتباط بین جریانات تجاری و بهره وری از طریق مدل نظری و تحلیل تجری تمرکز می کنیم.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

1-1-اهمیت و ضرورت پژوهش

در ایران، جریان اصلی تجارت در صنعت خودرو تا قبل از دهه 1380 اغلب تجارت اختصاصی بوده می باشد. در اوایل دهه 1380 و تحریمات بیشتر، جریان تجارت همراه با تغییر ساختار صنعت خودروسازی از ساختار تجارت اختصاصی به تجارت شبکه ای تغییر یافته می باشد. همزمان با این تغییر ساختار در داخل کشور ایجاد پدیده هایی زیرا رکود کوتاه مدت در بازار داخلی، گسترش فشار باز شدن بازار و افزایش تولید در خارج از کشور را به همراه داشته می باشد. در اوایل دهه 1380، سایپا به گونه پررنگ تر وارد صنعت خودرو گردید، که پیش از آن تولیدکنندگان دیگری مانند: ایران خودرو، کرمان خودرو، زامیاد، پارس خودرو و خودروسازی اراک و… وجود داشتند. بعد از مدتی با ورود سایپا همه تولیدکنندگان جهت بدست آوردن رهبری در بازار، رقابت بیشتری را انجام دادند.

تحت این شرایط، تولیدکنندگان برای ایجاد یک موقعیت سودآورتر در بازار، روی تجارت اختصاصی با تامین کنندگان قطعات خود، به شدت پافشاری می کردند. رقابت فشرده در میان تولیدکنندگان، منجر به رقابت قیمتی گردید، که به گونه مستقیم با کاهش هزینه مرتبط بود و این موجب گردید که تولیدکنندگان، تامین کنندگان قطعاتشان را ملزم به کاهش هزینه های خود کنند. با این حال، بسیاری از تامین کنندگان قطعات این کاهش هزینه ها را نتوانستند تحمل کنند و در نتیجه بسیاری از آنان ورشکست شدند. به علاوه، تقاضای راکد داخلی و فشار قدرت های خارجی برای باز کردن بازار داخلی، صنعت خودرو داخل را مجبور به تغییر جریان تجاری بین تولیدکنندگان و تامین کنندگان نمود. در نتیجه رقابت شدید، تعدادی از تولیدکنندگان دچار کسری بودجه شدیدی شده و از دور رقابت خارج شدند. در نتیجه، میزان تولید واقعی تولیدکنندگان به زیر 50 درصد رسید.

این وضعیت، رفتار بازاری سازندگان را از رقابت های شدید به همکاری های استراتژیک عوض کرد. تامین کنندگان قطعات نیز استراتژی های خود را در راستای تغییر محیط بازار اصلاح کردند. تجارت اختصاصی، جریان غالب تجارت صنعت خودروی ایران، با این طریقه شروع به تغییر نمود. به علاوه، با رشد سریع صنعت فناوری اطلاعات و افزایش اطمینان اقتصاد جهانی جریانات تجاری از تجارت اختصاصی به تجارت شبکه ای شروع به تغییر نمود.

1-2- هدف پژوهش

با در نظر داشتن تعريف بهره‌وري، افزايش بهره‌وري در واقع بهره گیری كمتر از عوامل توليد جهت سطح ثابتي از توليد مي­باشد، كه اين با كاهش هزينه توليد همراه می باشد و باعث کاهش قیمت محصول و افزایش رقابت و سرمایه گذاری می­گردد. اما از سوی دیگر، بهره گیری کمتر از عوامل تولیدی زیرا تکنولوژی تجارت شبکه­ای، باعث کاهش تولید خواهد گردید. با در نظر داشتن اهميت خاصي كه بهره­وري در كاهش هزينه توليد و افزايش توان رقابت محصول داخلي و خارجي دارد (به دليل اينكه باعث كاهش هزينه و كاهش قيمت محصول مي‌گردد) و از آنجایي كه يكي از مشكلات صنایع خودروسازی در کشورهای جهان سوم مخصوصاً كشور ايران پایین بودن سطح فروش در مقایسه با کشورهای پیشرفته مي­باشد، نياز به اين می باشد كه تأثير جریانات تجاری روي بهره­وري بررسي گردد. زیرا که بر اساس مطالعات انجام گرفته در كشورهاي توسعه يافته مثل کشورهای آمریکای لاتین و کشورهای اروپایی و حتی کشورهای جنوب شرقی آسیا، افزايش بهره­وري باعث افزايش اشتغال و افزایش میزان فروش آنان شده می باشد. هدف از این پژوهش مطالعه تأثیر جریانات تجاری بر میزان بهره­وری بخش صنعت خودرو در کشور طی دورۀ 1386-1376 با بهره گیری از الگوی با داده­های پانل می­باشد.

[1]– Arm’s length Trade

[2] – Long-term Trade

[3] – Dedicated Trade

[4] – Network Trade

[5] – Helper

1-Informatio of Technology (IT)

تعداد صفحه : 105