گرایش اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی

با عنوان : مطالعه ارتباط بین پراکندگی جغرافیایی بیماری ام اس

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد رشت

دانشكده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرا فيا

پايان نامه تحصیلی براي دريافت درجه كارشناسي ارشد

رشته جغرافيای طبیعی    گرایش اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی

عنوان:

مطالعه ارتباط بین پراکندگی جغرافیایی بیماری ام اس و عناصر اقلیمی دراستان گیلان

 استاد راهنما:

دكتر پرویز رضایی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

چکیده………………………………………………………………………………………………………….. 1

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………… 2

فصل اول – کلیات تحقيق

1-1. بيان مسئله……………………………………………………………………………………………… 4

1-2. پرسش اصلي تحقيق(مسائله تحقيق)…………………………………………………………….. 5

1-3. اهداف تحقيق…………………………………………………………………………………………. 5

1-4. فرضيه…………………………………………………………………………………………………… 5

1-5. هدف كاربردي ……………………………………………………………………………………….. 5

1-6. جنبه نوآوري…………………………………………………………………………………………… 5

1-7. نوع روش تحقيق…………………………………………………………………………………….. 6

1-7-1. روش گردآوري اطلاعات………………………………………………………………………. 6

1-7-2. ابزار گردآوري اطلاعات………………………………………………………………………… 6

1-7-3. روش تجزيه و تحليل اطلاعات……………………………………………………………….. 6

1-8. محدودیت ها و موانع پژوهش………………………………………………………………………. 6

1-9. روش انجام پژوهش…………………………………………………………………………………… 7

فصل دوم – ادبیات پژوهش

2-1. تعریف MS …………………………………………………………………………………………. 9

2-2. ارتباط عرض جغرافیایی با بیماری MS…………………………………………………………. 9

2-3. عناصر و عاملهای اقلیمی ………………………………………………………………………….. 9

2-4. تابش آفتاب……………………………………………………………………………………………. 10

2-4-1. تابش خورشیدی –آفتاب……………………………………………………………………….. 10

2-4-2. عوامل موثر در تابش خورشیدی ……………………………………………………………… 10

2-4-3. مقدار انرژی تابش خورشیدی………………………………………………………………….. 10

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

2-4-4. فاصله خورشید تا زمین………………………………………………………………………….. 11

2-4-5. ارتفاع خورشید……………………………………………………………………………………. 11

2-5. عوامل موثر در دما……………………………………………………………………………………. 11

2-6. دمای هوا……………………………………………………………………………………………….. 11

2-7. رطوبت…………………………………………………………………………………………………. 12

2-7-1. رطوبت هوا…………………………………………………………………………………………. 12

2-8. سوابق تحقيق………………………………………………………………………………………….. 12

2-8-1. سوابق پژوهش در ایران…………………………………………………………………………… 13

2-8-2. سوابق پژوهش در جهان………………………………………………………………………….. 15

2-8-3. پیشینه پژوهش در محدوده مطالعاتی…………………………………………………………… 17

فصل سوم – روش اجرای پژوهش

3-1. موقعیت جغرافیایی استان گیلان…………………………………………………………………… 19

3-2. داده های پژوهش………………………………………………………………………………………. 21

3-3. روش اجرای پژوهش…………………………………………………………………………………. 21

3-4. نحوه انجام کار………………………………………………………………………………………… 22

3-4-1. مرحله اول………………………………………………………………………………………….. 22

3-4-2. مرحله دوم…………………………………………………………………………………………. 23

3-4-3. مرحله سوم…………………………………………………………………………………………. 23

فصل چهارم – تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های پژوهش

4-1. انواع MS …………………………………………………………………………………………….. 25

4-2-1. عوامل ژنتیکی……………………………………………………………………………………… 25

4-2-2. عوامل محیطی……………………………………………………………………………………… 25

4-3. چه کسانی به MS مبتلا می شوند………………………………………………………………… 26

4-4. علائم MS…………………………………………………………………………………………….. 26

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

4-5. بعضی از علائم مشترک……………………………………………………………………………… 27

4-6. نور خورشید و ویتامینD…………………………………………………………………………… 27

4-7. معرض نور خورشید در دوران کودکی…………………………………………………………… 27

4-8. ارتباط کشاورزان با شیوع بیماری MS…………………………………………………………… 28

4-9. مطالعه انواع بیماری ها در سطح استان………………………………………………………….. 28

4-10. مطالعه اقلیمی……………………………………………………………………………………….. 29

4-11. تحلیل داده های پژوهش……………………………………………………………………………. 34

4-11-1. جنسیت……………………………………………………………………………………………. 34

4-11-2. محل تولد…………………………………………………………………………………………. 34

4-11-3. محل زندگی……………………………………………………………………………………… 35

4-11-5. تاهل……………………………………………………………………………………………….. 36

4-11-6. سن…………………………………………………………………………………………………. 36

4-11-7. سطح سواد……………………………………………………………………………………….. 37

4-11-8. رشته تحصیلی……………………………………………………………………………………. 38

4-11-9. وضعیت اشتغال………………………………………………………………………………….. 38

4-11-10. مدت زمان دوره بیماری……………………………………………………………………… 39

4-11-11. تاثیر بیماری بر روی زندگی شخص………………………………………………………. 40

4-11-12. ارتباط بیماری با فصل بهار………………………………………………………………….. 40

4-11-13. ارتباط بیماری با فصل تابستان……………………………………………………………… 43

4-11-14. ارتباط بیماری با فصل پاییز…………………………………………………………………. 45

شکل شماره 4-4. پهنه بندی ارتباط بیماران با فصل پاییز…………………………………………… 46

4-11-15. ارتباط بیماری با فصل زمستان……………………………………………………………… 47

4-11-16. ارتباط بیماری با گرما………………………………………………………………………… 49

4-11-17. ارتباط بیماری با سرما………………………………………………………………………… 51

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

4-11-18. ارتباط بیماری با رطوبت هوا……………………………………………………………….. 53

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

4-11-19. ارتباط بیماری با باد…………………………………………………………………………… 55

4-11-20. ارتباط بیماری با تابش نور خورشید………………………………………………………. 57

4-12. مطالعه بیماران MS بر اساس جنسیت زن…………………………………………………… 59

4-13. مطالعه بیماران MS بر اساس جنسیت مرد…………………………………………………… 61

4-14. پهنه بندی جمعیت بیماران در سطح استان……………………………………………………. 63

4-15. ضریب همبستگی عناصر اقلیمی با بیماری……………………………………………………. 65

فصل پنجم – بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1. بحث……………………………………………………………………………………………………. 69

5-2. نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………….. 70

شکل 5-1. همپوشانی عناصر اقلیمی استان گیلان…………………………………………………….. 71

5-2-1. تفسیر نقشه…………………………………………………………………………………………. 72

5-3. آزمون فرضیات……………………………………………………………………………………….. 72

5-4. پیشنهادات……………………………………………………………………………………………… 72

منابع و ماخذ………………………………………………………………………………………………….. 73

پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………. 75

چکیده

يكي­از بيماري­هاي قرن حاضر كه متاسفانه، جوانان خصوصاً دختران و زنان جوان به آن مبتلا مي­شوند بيماري (MS)‌ مي­باشد كه هنوز از نظر پزشكان متخصص دنيا علت آن مشخص نيست و متاسفانه نظريات گوناگوني را عنوان مي­كنند كه پايه و اساس علمي درستي ندارد.

اين بيماري را اتوايميون يا ويروسي مي­نامند و دليل قانع كننده­اي هم براي آن ندارند و جالب­تر اينكه ويروسي بودن اين بيماري را يكي از دلائل مي­دانند در حاليكه هنوز براي خودشان هم اثبات نشده می باشد ولي اينترفرون درماني را شروع مي­كنند و هزينه گزافي را به بيمار درمانده تحميل مي­كنند.

هدف از پژوهش حاضر شناخت ارتباط بین عناصر اقلیمی دما، تابش و رطوبت با بیماری MS در سطح شهرستان­های استان گیلان می باشد. داده­هاي پژوهش بر اساس پرسشنامه تنظیم شده، اطلاعات حاصل از مراکز درمانی مربوطه و ایستگاههای هواشناسی استان بدست آمده می باشد. روش تحلیل داده­ها به صورت توصیفی و با بهره گیری از نرم افزار SPSS و جهت تهیه نقشه­ پراکندگی بیماری­ها و عناصر اقلیمی از نرم افزار GIS کمک گرفته شده می باشد.

نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که در منطقه مورد مطالعه بیماری در هر نقطه پراکنده شده و نتیجه آمار نشان دهنده این بوده که بیماری در زنان بیشترین گسترش را داشته و بر اساس نقشه های پهنه بندی عناصر اقلیمی و همپوشانی عناصر تأثیر عنصر اقلیمی نور خورشید نسبت به عناصر دیگر تأثیر مهمتری داشته و اگر از دوران کودکی از تابش نور خورشیدی به درستی بهره گیری گردد در دوران بزرگسالی فرد کمتر دچار بیماری MS قرار می گیرد.

واژگان کلیدی: بیماری، عناصر اقلیمی، پراکندگی بیماری، استان گیلان

مقدمه

زندگی افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس همواره چالش برانگیز بوده می باشد. ام اس شایع‎ترین ناتوانی عصبی- حسی پیشرونده در بالغین جوان می باشد که با میلین زدایی سیستم عصبی مرکزي مشخص می گردد.

این بیماري مزمن و خود ایمنی با انواعی از علائم و نشانه ها و دوره هاي غیر قابل پیش بینی نظیر اختلال در هماهنگی و تعادل بدن، گرفتگی عضلات، خستگی و. . . مشخص می گردد. در حال حاضر بیش از 5/2 میلیون نفر در سراسر جهان و بیش از 500 هزار نفر در امریکا به بیماري ام اس مبتلا هستند. در ایران طبق گزارش انجمن ام اس ایران در سال 89 نزدیک به 50 هزار بیمار مبتلا به ام اس هست. این بیماري زنان را 3-2 برابر بیشتر از مردان درگیر نموده و سن شایع بروز آن 30-20 سالگی می باشد. پس به نظر می رسد که زنان سنین باروري آسیب پذیرترین افراد در برابر این بیماري باشند.

بیماران مبتلا به ام اس از کیفیت زندگی پایین تري نسبت به افراد سالم برخوردارند (Tepavcevic,2008)

آگاهی از انتشار جغرافیایی بیماریها برای برنامه ریزیهای بهداشتی هر کشور لازم می باشد تا مسئولین از موقعیت هر بیماری در کل جهان و نواحی گوناگون کشور با خبر گردند و تدابیر بهداشتی لازم برای ساکنین مناطق را در سیاستگذاری های بهداشتی خود بگنجانند.

جغرافیای پزشکی که به آن جغرافیای سلامت نیز اطلاق می گردد، پهنه ای جدید و مهم از تحقیقات سلامت می باشد که پیوندی بین جغرافیا و جنبه های جغرافیایی سلامت می باشد. جغرافیایی پزشکی سلامت، اثرات محل و آب و هوا را بر روی سلامتی بشر ها مطالعه می کند و هدف آن درک عوامل و متغیرهایی می باشد که بر سلامت جمعیت و افراد تاثیر گذار می باشد.

از آن جا که بشر همواره در تماس مستقیم با محیط آب و هوایی می باشد و این امر سبب می گردد که شیوه واکنش او در محیط جوی از لحاظ ارگانیسم مورد توجه قرار گیرد. از طرف دیگر طریقه روبه رشد تغییرات آب و هوایی و بالا رفتن دمای زمین، ممکن می باشد باعث گردد بعضی بیماریها را در نواحی جغرافیایی تحت اثرشان، تغییر دهد. در واقع شرایط اقلیمی و موانع طبیعی نظیر اقیانوسها، از یک طرف و وابستگی بعضی از عوامل عفونت زا به ناقلین و مخازن خاص، از طرف دیگر باعث محدود شدن بعضی از بیماریها به مناطق خاصی از کره زمین گردیده می باشد.

1-1. بيان مسئله

بدن هر یک از انسانها شبیه یک شهر می باشد، هر یک از سلولهایی که بدن ما را می سازند به مثابه یکی از شهروندان این شهرهستندکه وظیفه مشخصی دارند، نیروگاه برق و سیم کشی برق این شهر چیزی نیست غیر از سیستم اعصاب مرکزی که شامل مغز و نخاع می باشد، به کمک رشته های ظریف اعصاب که تمام اجزای بدن را به مغز و نخاع ارتباط میدهند در واقع سیم کشی ارتباطی بدن ماست.

درون این سیم کشی ها هم جریان برق جاری می باشد، البته با شدتی بسیار ضعیفتر از آنکه ما را دچار برق گرفتگی کند، رشته عصبی درست مانند یک سیم برق بوسیله یک ماده پوششی محافظت می گردد.

این ماده پوششی که میلین نام دارد فقط یک عایق یا حفاظ برای خود رشته نیست بلکه کمک می کند پیام الکتریکی با سرعتی چندین برابر منتقل گردد همین میلین یکی از بازیگران اصلی MS می باشد. در بدن ما وقتی که به دلایلی گلبولهای سفید اشتباها به میلین به جای یک عامل بیگانه حمله کردند بیماری MS آغاز می‎گردد.

این بیماری سیستم اعصاب مرکزی را در قسمت های مختلف درگیر می کند به نحوی که میلین پوشش رشته های عصبی مورد حمله گلبول های سفید بدن فرد قرار می گیرد.

مطالعه محققان نشان داده پنج عامل در بروز این بیماری موثر می باشد که عبارتند از:ژنتیک، پراکندگی جغرافیایی و محیط(نظیر آلاینده های زندگی شهر نشینی)، استرس، عوامل ایمونولوژیکی، میکربهاو ویروسها.

تحقیقات نشان داده با دور شدن از خط استوا این بیماری شیوع بیشتری پیدا می کند به نحوی که در مناطق سرد خیز با در صد بیشتری از بیماری روبه رو می شویم. یکی از علت های این مسئله را کمبود ویتامین D در مناطق سرد خیز ذکر می کنند، مثلادر شمال اروپا MS شایع تر از جنوب اروپااست، به دلیل آنکه در این نواحی نور آفتاب کمتر می باشد و کمبود ویتامین D شایعتر می باشد، در کشورهای آسیایی نظیر ژاپن، هند و خاور دور بروز MS کمتر بوده و بر عکس در ایران رو به افزایش می باشد.

بیماری مولتیپل اسکلروزMS ) (شایع ترین بیماری ناتوان کننده عصبی می باشد. مطالعه توزیع جغرافیایی بیماری مولتیپل اسکلروز و بروز بیماری در بخش های مختلف دنیا متفاوت می باشد که به سه منطقه1)با شیوع کم، 2)با شیوع متوسط، 3)با شیوع بالا طبقه بندی شده می باشد. در مطالعه   توسط Mohamad Abedini و همکارانش در سال 2008 درمازندران انجام گردید، شیوع بیماریMS در ایران جزء مناطق با شیوع متوسط
(Medium prevalence ) برابر با 1/20 در هر 100000نفر گزارش شده می باشد. با در نظر داشتن افزایش شیوع بیماری Ms در ایران طبق مطالعات اخیر، گرفتاری طیف سنی جوان به این بیماری ناتوان کننده سیستم عصبی مرکزی و متحمل شدن بار اقتصادی و روانی زیاد بر بیماران مبتلا (با در نظر داشتن سیر پیشرونده و ناتوان کننده بیماری)و همچنین صرف هزینه های بالا جهت اقدامات درمانی و باز توانی در این بیماران، مطالعه عوامل خطر قابل پیشگیری مهم می باشد(عزیزی و همکاران، 1383، ص18).

1-2. پرسش اصلي تحقيق(مسائله تحقيق)

کدام عنصر اقلیمی بر روی بیماری ام اس تاثیر بیشتر دارد ؟

1-3. اهداف تحقيق

-مطالعه وضعیت بیماری ام اس در استان گیلان

-مطالعه عناصر اقلیمی موثر بر بیماری

-ارائه راهکارهایی جهت جلوگیری از بیماری

1-4. فرضيه

-به نظر می رسد عناصر اقلیمی بر بیماری ام اس تاثیر دارند.

-از بین عناصر اقلیمی تابش و دما و رطوبت بر بیماری تاثیر گذار می باشد.

1-5. هدف كاربردي

هدف پژوهش یافتن ارتباط عناصر اقلیمی و پراکندگی جغرافیایی بیماری ام اس در سطح استان گیلان بوده که پس از مطالعه های انجام شده این پژوهش می تواند در مراکز تحقیقات ام اس، انجمن بیماران ام اس، مبتلایان به بیماری ام اس و دانشگاه های علوم پزشکی مورد بهره گیری و مطالعه قرار گیرد.

1-6. جنبه نوآوري

در ارتباط با تأثیر اقلیم بر روی سلامت و بیماری مطالعات متعددی صورت گرفته می باشد. اما تا کنون در خصوص تأثیر عناصر اقلیمی بر روی بیماری ام اس مطالعاتی انجام نگرفته و این پژوهش برای اولین بار می باشد که در این خصوص صورت می‎گیرد.

1-7. نوع روش تحقيق

در این پژوهش از زوش توصیفی تحلیلی و با رویکرد ذیل انجام گرفته می باشد اين پژوهش تاثیر اقلیمی بر روی بیماری MS بوده. دليل اصلي انتخاب اين روش شناسی عناصر اقلیمی و بیشترین تاثیری را که عنصر بر روی بیماری می گذارد می خواهیم مطالعه کنیم.

1-7-1. روش گردآوري اطلاعات

هر یک از روشهای گردآوری اطلاعات ابزار مخصوص خود را دارد. لذا در این پژوهش به صورت کتابخانه‎ای، اسنادی و مراجعه به سایتهای کامپیوتری و بهره گیری از نقشه های پهنه ندی و همپوشانی جهت شناسایی تاثیر عناصر اقلیمی از مهمترین ابزار پژوهش می باشد.

1-7-2. ابزار گردآوري اطلاعات       

ابزار گردآوري اطلاعات (فيش، جدول، نمونه‌برداري، و بانكهاي اطلاعاتي و شبكه‌هاي كامپيوتري و ماهواره‌اي )

1-7-3. روش تجزيه و تحليل اطلاعات

برای تجزیه وتحلیل اطلاعات از نرم افزار SPSS بهره گیری شده و برای تهیه نقشه های پهنه بندی و همپوشانی از نرم افزار GIS بهره گیری کردیم که در ارتباط با پژوهش مورد نظر از روشهای توصیفی وتحلیلی بهره گیری می گردد.

1-8. محدودیت ها و موانع پژوهش

با در نظر داشتن اینکه این موضوع برای اولین بار در سطح کشور و استان کار شده می باشد؛ دارای محدودیتهایی بوده که پژوهشگر را با مشکل مواجه می کند که به بعضی از آنها تصریح می کنیم:

  • وجود اطلاعات کم در مورد بیماری MS در ارتباط با عناصر اقلیمی.

2-نبود آمار دقیق و جزء به جزء در مورد بیماران.

  • نداشتن اطلاعات دقیق بیماران در ارتباط با تاثیر اقلیم بر روی بیماری.

1-9. روش انجام پژوهش

با توجه که اطلاعات اندک بوده و بیشتر تحققیات انجام شده تاثیرات اقلیمی در مورد بیماری های دیگر به غیر از MS بوده تنها روش برای رسیدن به اهداف پژوهش تهیه پرسشنامه و نقشه های GIS در سطح استان بوده. که پس از خروجی گرفتن از نقشه در ارتباط با عناصر اقلیمی تاثیر هر عنصر را در سطح استان مطالعه کرده و در نهایت به همپوشانی عناصر اقلیمی پرداخته تا بتوانیم تاثیر مهمترین را بر منطقه مورد نظر مطالعه کنیم.

. تعریف MS

اين بيماري مختص اعصاب مركزي بوده ( مغز و نخاع ) و ايجاد لكه هاي سفيد يا پلاكهاي متعددي در مغز مي كند.

2-2. ارتباط عرض جغرافیایی با بیماری MS

عوامل جغرافیایی – بروز و شیوع ام اس از لحاظ جغرافیایی متفاوت می باشد. مناطقی با فراوانی بالا در جهان (با شیوع 60 نفر در هر 100000 نفر یا بیشتر) شامل تمام اروپا (مانند روسیه)، جنوب کانادا، ایالات متحده شمالی، زلاند نو و جنوب شرقی استرالیا می باشد. در بسیاری از این مناطق شیوع بیش از 100نفر در هر 100000 نفر می باشد ; بالاترین میزان گزارش شده 300 نفر در هر 100000 در جزایر Orkney می باشد. در ایالات متحده آمریکا، شیوع 100 نفر در هر 100000 نفر (0. 1 درصد) برای تعداد 250000 فرد مبتلا به ام اس می باشد. این ناسازگاری جغرافیایی ممکن می باشد تا حدی بر اساس اختلافات نژادی، جمعیتهای سفید پوست توضیح داده گردد، به ویژه افرادی ازاروپای شمالی به نظر می رسند که مستعدترین افراد هستند و افرادی با اصلیت آسیایی، آفریقایی، ویا هندی آمریکایی کمترین خطررا دارند و بقیه افراد متوسط هستند.

همچنین یک باور گسترده از ارتباط میان عرض جغرافیایی و ام اس، با خطر افزایش ابتلا به ام اس از جنوب به شمال هست. برای مثال در یک تحلیل از مطالعه سلامت پرستاران نسبت سرعت تنظیم شده برای ایالات متحده شمالی3. 5 و برای ردیف وسط نسبت به ردیف های جنوبی 2. 7 بود (اسلامی، 1374، ص2).

تصورمی گردد افراد مهاجرازمنطقه با خطر بالا به منطقه با کم خطر پس از سن بلوغ خطر سابق خود را با خودشان دارند، در حالی که کسانی که در دوران کودکی مهاجرت کرده اند به نظر می رسد که خطری مرتبط با منطقه جدیدی دارند که به آن مهاجرت کرده اند.

با این حال، انجمن جهانی بین عرض جغرافیایی و خطر ابتلا به ام اس بر اساس یافته هایی از یک مطالعه سیستماتیک و متا واکاوی مطالعات اپیدمیولوژیکی ام اس با چالش هایی مواجه می باشد.

قرار گرفتن در معرض نور خورشید بیشتر بین سنین 15-6 ( به گونه متوسط ​​ 2 تا 3 ساعت یا بیشتر در روز در تابستان در انتها هفته ها یا تعطیلات) با کاهش خطر ام اس مرتبط می باشد.

2-3. عناصر و عاملهای اقلیمی

در مطالعه و مطالعه دانسته های اقلیمی بایستی بین عنصر و عامل اقلیمی تفاوت قایل شویم. دما، رطوبت، فشار و تابش خورشید، هر کدام یک عنصر اقلیمی تلقی می گردد. تلفیق و آمیزه ای از این عناصر را که معرف یک حالت فیزیکی معین در اتمسر می باشد مانندگرما، بارش و ابرناکی، نیز یک عنصر اقلیمی در نظر می گیرند. اما عامل اقلیمی عاملی می باشد از قبیل ارتفاع، جهت و پوشش که به نحوی در فضای مورد مطالعه موثر باشد.

گاهی یک عنصر اقلیمی می­تواند عاملی برای عنصر دیگر باشد­؛ مثلا دما برای رطوبت، رطوبت برای ابرناکی و ابرناکی برای تابش، عنصر اقلیمی به شمار می­آیند. تشخیص کیفیت واقعی عوامل و عناصر یاد شده در سنجش یا دیده­بانی، به هدف مطالعه و شیوه مطالعه بستگی دارد (کاویانی­و علیجانی، 1383، ص27).

2-4. تابش آفتاب

آفتاب پرتويی الکترومغناطيسی می باشد که از خورشيد ساطع می گردد. با اينكه حداكثر شدت تابش آفتاب در قسمت پرتو قابل رويت می باشد اما بيش از نيمي از انرژي حرارتي خورشيد مربوط به پرتو فروقرمز می باشد.

ابرها مقدار زيادی از پرتو خورشيد را به فضای خارجی اتمسفر منعکس می کتتد ؛ اما بقيه آن به سمت زمين منتنشر می گردد که باعث گرم شدن طبيعی زمين می­گردد.

2-4-1. تابش خورشیدی آفتاب

تابش خورشیدی منبع اصلی انرژی سیاره زمین و عامل اصلی کنترل حیات و آب و هوا در سطح زمین به شمار می­رود. انرژی خورشید، با کنترل حرارت سطح زمین پراکندگی زمان و مکانی رطوبت و فشار را نیز تعیین می کند. پس، مطالعه همه جانبه آن برای درک آب و هوای کره زمین ضروری می باشد(کاویانی و علیجانی، 1383، ص 57).

2-4-2. عوامل موثر در تابش خورشیدی

مقدار کل انرژی خورشیدی که در مدتی معینی، به یک سطح مشخص می رسد تحت تاثیر چهار عامل تغییر می کند که عبارتند از مقدار انرژی تابشی گسیل شده از خورشید، فاصله خورشید تا زمین، ارتفاع خورشید (یا زاویه تابش خورشید) و سرانجام، مدت تابش(کاویانی و علیجانی، 1383، ص 61).

2-4-3. مقدار انرژی تابش خورشیدی

در نتیجه فعالیت­های دوره­ای معین، لکه­های تیره رنگی بر سطح خورشید ظاهر می گردد و پرتوافکنی آن را هرچند ناچیز، تغییر می دهد. لکه های خورشیدی اصولا هر 11 سال یک بار ظاهر می گردد و در نتیجه، ارسال انرژی تابشی خورشید نیز دستخوش تغییر قرار می گیرد (کاویانی و علیجانی، 1383، ص 62).

2-4-4. فاصله خورشید تا زمین

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

زمین در گردش انتقالی خود به دور خورشید، مداری بیضی شکل را می­پیماید که خورشید در یکی از کانونهای آن قرار دارد(کاویانی و علیجانی، 1383، ص 62).

2-4-5. ارتفاع خورشید

ارتفاع خورشید شدت انرژی تابشی رسیده به واحد سطح را مشخص می کند. هر قدر ارتفاع خورشید بیشتر باشد، امواج تابش عمود تر می تابند و مساحت کمتری در معرض تابش قرار می گیرد؛ پس، دمای تولید شده در واحد سطح بالا می رود. عوامل مهم در تعیین ارتفاع خورشید در یک محل عبارتند از: عرض جغرافیایی محل، فصل سال و ساعت روز(کاویانی و علیجانی، 1383، ص 63).

تعداد صفحه :91