با عنوان : عوامل مؤثر در اتخاذ سیاست روسیه در خصوص پرونده هسته ای ایران

عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد:

عوامل مؤثر در اتخاذ سیاست روسیه در خصوص پرونده هسته ای ایران

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

فصل اول :کلیات

اظهار مسأله………………………………………………………………………………………….1

سوال پژوهش………………………………………………………………………………………..3

فرضیه پژوهش.……………………………………………………………………………………..3

تعريف مفاهيم……………………………………………………………………………………….4

پيشينه تحقيق………………………………………………………………………………………..6

اهداف تحقيق.. ………………………………………………………………………………………9

روش تحقيق ……………………………………………………………………………………….10

سازماندهی پژوهش………………………………………………………………………………….10

فصل دوم :چهارچوب نظری

مقدمه……………………………………………………………………………………………….12

واقع گرایی ساختاری…………………………. …………………………………………………..13

قدرت و ساختار نظام بین الملل………………………………………………………………..16

واقع گرایی ساختاری وموضوع سلا ح های هسته ای ……………………………………20

تحلیل همکاری های بین الملل از دیدگاه واقع گرایی ساختای……………………………27

جمع بندی………………………………………………………………………………………………35

فصل سوم :رويكرد روسيه به پرونده هسته اي

مقدمه……………………………………………………………………………………………….36

مطلوبیت اقتصادی ایران برای روسیه………………………………………………………37

1-1صدور تسلیحات متعارف نظامی…………………………………………………………41

2-1همکاری های هسته ای ……………………………………………………………………..47.

2-دغدغه های امنیتی روسیه در ارتباط با برنامه هسته ای ایران ……………………………53

1-2ابهام وتردید نسبت به برنامه هسته ای ایران……………………………………………54

2 -2 کوشش براي مشاركت در مديريت بحران هسته اي ايران……………………..56

جمعبندی …………………………………………………………………………………………..57

فصل چهارم :جایگاه روسیه در نظام بین الملل

مقدمه………………………………………………………………………………………………….58

1-جایگاه کشورها در نظام بین المل………………………………………………………………..59

1-1سیستم بین الملل………………………………………………………………………………….59

2-1مؤلفه ها وعوامل داخلی……………………………………………………………………….. 62

جایگاه روسیه قبل از جنگ سرد……………………………………………………………………63

3-جایگاه روسیه بعد از جنگ سرد قدرت جهانی یا منطقه ای……………………………..67

1-3دوران گذار …………………………………………………………………………………….68

2-3دوران همکاری…………………………………………………………………………………71

3-3بازگشت به تنش…………………………………………………………………………………76

4-مدودف واوباما…………………………………………………………………………………..80

جمعبندی……………………………………………………………………………………………..84

فصل پنجم پرونده هسته اي ايران

مقدمه……………………………………………………………………………………………….85

1-تاريخچه فعاليت هاي هسته اي پيش از انقلاب……………………………………..86

2-فعالیت های هسته ای بعد از انقلاب…………………………………………………..88

1-2دوره رکود …………………………………………………………………………………..88

2-2آغاز مجدد فعالیت های هسته ای ……………………………………………………….88

2-3خیزش هسته ای کشور……………………………………………………………………89

3-نحوه تشكيل پرونده هسته اي ايران وروند آن ……………………………………….91

4-ضرورت داشتن دانش هسته اي براي ايران…………………………………………..95

1-4نظر معتقدان به انرژ‍ي هسته اي براي مقاصد صلح آميز…………………………95

2-4نظر معتقدان به سلاح هسته اي………………………………………………………..99

5-تأثیر بازيگران بين المللي در پرونده هسته اي……………………………………….104

1- 5آمریکا…………………………………………………………………………………….105

2-5اتحادیه اروپا……………………………………………………………………………..110

3-5رويكردچين به پرونده هسته…………………………………………………………..114

جمعبندي …………………………………………………………………………………………115

فصل ششم نتیجه گیری

نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………116

منابع ومآخذ………………………………………………………………………………………..122

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

فصل اول: کلیات

اظهار مسأله:

روابط با همسایه شما لی (اعم از روسیه تزاری، اتحاد جماهیر شوروی و فدراسیون روسیه ) همواره از اهمیت وجایگاه خاصی براي کشور ايران برخوردار بوده، به طوری که بخش مهمی از تحولات داخلی و روابط خارجی ایران، به ویژه طی دویست سال أخیر تحت تأثیر سیاست ها ومواضع دولت روسیه، قرار گرفته می باشد. با مروری تحلیلی بر روابط دو کشور می توان این گونه نتیجه گیری نمودکه، روابط با همسایه شمالی همواره پیچیده و با فراز ونشیب زیادی همراه بوده می باشد .

           در این جا برنامه هسته ای وتحولات مربوط به آن که درکا نون توجهات جهانی قرار داشته، تنها بخشی از مناسبات ایران وروسیه می باشد، که به دلیل عدم همکاری ومخالفت غرب باراه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر، روس ها با انعقاد قرارداد 700میلیون دلاری حضور خود را در نیمه دهه90میلادی آغاز نموده وبا وجود مخالفت شدید غربی ها، آشکارا در پروژه هسته ای با ایران همکاری کردند. طی یک دوره کشمش میان ایران وقدرت های غربی برسر موضوعات مختلف، اقدامات ومواضع روسیه اگرچه در حد انتظار مردم و احتمالاٌرهبران ایران نبوده می باشد، اما بحث ها وپرسش های فراوانی را در میان سیاست مداران وتحلیل گران برانگیخته می باشد. از طرف ديگر، کشورهای غربی عقیده دارند كه، روسيه همچنان فضا ومسیر را برای بازیگری ایران باز گذارده می باشد و حتی به لحاظ سیاسی مهم ترین مانع برسر راه شورای امنیت برای اتخاذ تصمیم های شدید تر علیه ایران به شمار می آید.

با این اوصاف، در حالی که برنامه هسته ای ایران به یک” چالش تمام عیار” بین ایران وغرب بدل شده، رفتار وعملکرد روس ها در این زمینه قابل تأمل وبحث برانگیز می باشد. از یک سو همان گونه که اظهار گردید، در محافل رسمی وغیر رسمی به ویژه در نشست های شورای حکام آژانس بین المللی انرژی هسته ای و همچنین در شورای امنیت سازمان ملل متحد، با اتکا به به تعهدات مسئولیت های بین المللی، پای قطعنامه های صادره علیه ایران را امضاء می کند ودرمذاکرات با سران غربی به خصوص آمریکا، از ایران به عنوان اهرم فشار علیه آن ها بهره گیری می کند واز طرف ديگر در إزاي حمايت محدود از برنامه هسته ای ايران در محافل بين المللي امتيازات لازم را نيز از ايران مي گيرد. از همین رو، در این پ‍‍ژوهش کوشش می شودکه به تبیین وچرایی این روابط ویک ارائه فهم تئوریک در مورد ماهیت این نوع همکاری بر سرموضوع هسته ای پرداخته گردد.

سوال پژوهش:

عوامل مؤثر در اتخاذ سیا ست روسیه درخصوص پرونده هسته ای ایران چیست؟

فرضیه:

منافع اقتصادی وجایگاه روسیه در نظام بین الملل از عوامل اصلی همکاری روسيه در پرونده هسته ای با جمهوری اسلامی ایران می باشد.

تعاریف عملیاتی:

جایگاه روسیه در نظام بین الملل

جایگاه ونقش کشورها در عرصه بین المللی تعیین کننده میزان تأثیر گذاری کشورها بر طریقه تحولات بین المللی می باشد. این مفهوم در تئوری های مختلف، فاکتور ومؤلفه های تعیین کننده ای دارد. به عنوان مثال در تئوری واقع گرایی ساختاری، قدرت اقتصادی به ویژه قدرت نظامی از مهمترین          عوامل تعیین کننده جایگاه کشورها و همچنین تأثیر آفرینی آن ها در مناسبات بین المللی می باشد.کنت والتز نام آور ترین نظریه پرداز سیاست بین الملل تأکید خاصی برنقش قدرت های بزرگ در عرصه مناسبات بین المللی دارد و در این زمینه قدرتی را بزرگ می داندکه دارای یک سری توانمندی ها به ویژه قدرت نظامی باشد. از اين رو، می توان در قالب تئوری والتز به مطالعه جایگاه روسیه به عنوان قدرت بزرگ در عرصه بین المللی پرداخت.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

روسیه درچند قرن گذشته، دارای سنت دیرپای سیاست “قدرت بزرگ”بوده می باشد که سابقه آن به دوران تزار می رسد. در دوره شوروی سرانجام پس از مواجه شدن با معضلات اقتصادی، امکان تداوم تأثیر ابرقدرتی در سطح جهان را با مشکل روبه روساخت. ونوعی عقب نشینی سیاسی ونظامی از این تأثیر آغاز گردید. پس امروزه روسیه جدید در صدد” تحصیل تکریم از غرب” وهمچنین دست یابی به این موقعیت از دست رفته خود می باشد. از این رو، می توان روابط روسیه با ایران وکشورهای مسئله دار (کوبا، کره شمالی، عراق زمان صدام و لیبی )را دراین چهاچوب مورد مطالعه قرار داد. اما از آن جا که مطالعه موردی برروی، عوامل مؤثر در رویکرد روسیه در خصوص برنامه هسته ای می باشد به ذکر نمونه های تصریح خواهیم نمود:

1.بهره گیری از کارت ایران در تعامل و تقابل با آمریکا به عنوان اهرم فشار (هرچند تعامل ایران وروسیه به لطف قطع مناسبات ایران وآمریکا می باشد). به عنوان مثال، آمریکا بحث عدم گسترش سپر دفاع موشکی در چک ولهستان را منوط به محدود سازی همکاری ایران وروسیه نموده می باشد. وروس ها موفق شدند با بهره گیری از اهرم ایران از استقرار سپر دفاع موشکی امریکادر اروپای شرقی جلوگیری کنند.

2.ایفای تأثیر میانجگری ونقطه تماس گروه 5+1باایران.

3.گرفتن امتیازات اقتصادی جدي از آمريكاکه در مجموع توانسته اند، به هدف های خود دست پیدا کنند وجایگاه مهمتری در سیستم بین المللی به دست آورده اند.

 منافع اقتصادی

در مناسبات بین المللی، تحلیل این مسئله که چرا دولت ها با هم برای تأمین منافع مادی وسود سرشاری که از تعامل بدست می آورند همكاري مي كنند، کار چندان سخت ودشوار نیست و اصولاٌ یکی از مهم ترین انگیزه دولت ها از تعامل، کسب منافع اقتصادی می باشد. روسیه نیز از این قاعده مستثنی نیست. پس بسیار واضح می باشد روسیه به علت های مختلف تقاضاهای مکرر مقام های امریکایی را برای توقف عملیات ساخت نیروگاه بوشهر بی پاسخ گذاشت :

1-انعقاد قرار داد ساخت نیروگاه بوشهر برای تجدید حیات صنایع هسته ای روسیه که به گفته رومیانتسف، وزیر انرژی اتمی وقت روسیه، مهم ترین وحیاتی ترین صنعت این کشور به شمار می رود، بسیار ضروری بود. به گفته منابع مختلف، در نتیجه انعقاد این قرارداد، بنگاه های اقتصادی متعددی مجدداٌ فعال گردیدند وبرای هزاران نفر فرصت شغلی ایجاد گردید. لازم به یادآوری می باشد که، (پس از فروپاشی شوروی، صنایع هسته ای روسیه با رکود ویران کننده ای روبه رو شدند و اغلب بازارهای بالقوه آن ها از حیطه نفوذ این کشور خارج گردیدند). از سوی دیگر، کشورهای که احتمالاٌ همچنان می توانستند بازاری برای صنایع روسیه باشند نیز اغلب به دلیل معضلات اقتصادی یا زیر بنایی قادر به تأمین هزینه های سیاسی واقتصادی انعقاد قراردادهای سنگین هسته ای نبودند. به همین دلیل، انعقاد قرارداد ساخت نیروگاه بوشهر از اهمیت مضاعفی برای روسیه برخوردار بود.

2 – در روسیه این تصور وجود داشت که در صورت موفقیت این کشور در اتمام پروژه نیروگاه بوشهر، هم صنایع هسته ای این کشورمجدداٌ قادر خواهند بوددر بازارجهانی هسته ای ایفای تأثیر فعال بپردازند و هم روسیه به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی وتأثیرگذار مورد شناسایی قرار خواهد گرفت.

3-با در نظر داشتن وضعیت اقتصادی روسیه در اواسط دهه 1990انعقاد قراردادی به ارزش نزدیک به یک میلیارد دلار که احتمالاٌ قرار دادهای دیگری را به همراه داشت برای روسیه مهم تلقی می گردد.

4- در میان مقامات روسیه این برداشت وجود داشت که، مخالفت امریکا باهمکاری های هسته ای ایران و روسیه کوششی در جهت تضعیف و محدود سازی فضای مانور این کشور(روسيه) می باشد. به همین دلیل، روس ها در برابر این استدلال امریکا که، همکاری های ایران و روسیه در زمینه هسته ای امنیت جهانی را به مخاطره می اندازد، مخالفت های امریکا را کوششی در جهت از میدان به در کردن شرکت های روسی تعبیر می کردند.

5- روسیه در همکاری با ایران در پرونده هسته ای بسیار ماهرانه اقدام کرده به طوری برای بدست آوردن منافع خود، هم از ایران وهم از امریکا بصورت محسوس ونامحسوس امتیاز گرفته می باشد .

پرونده هسته اي

ایران برنامه هسته ای خود را از اواسط دهه 1960 /1339 ش در زمان پهلوی با طرفداری امریکا آغاز نمود .در سال 1967/1336ش ایلات متحده برای تأسیس مرکز تحقیقات هسته ای تهران یک راکتور هسته ای تحقیقاتی 5 مگاواتی برای ایران فراهم نمود(Tarock,2006). از این رو منطق ایران برای آغاز توان هسته ای براساس مطالعه دانشگاه استانفورد در سال1972/1351 ش بود ،که« ساخت نیروگاه های هسته ای با توان تولید 20000 مگاوات با بهره گیری از انرژی هسته ای را توصیه می نمود»(Howard,2004:98). در نتیجه ایلات متحده، ایران راتشویق نمود تا بخش انرژی غیر نفتی خود را گسترش دهد واعلام نمود که ایران برای بدست آوردن ظرفیت الکتریکی که موسسه تحقیقاتی دانشگاه استانفورد اعلام کرده بود، نیازمند رآکتورهای هسته ای می باشد. علاوه براین، امریکا علاقه خود را برای فراهم آوردن پشتیبانی فنی وآموزشی از این برنامه اعلام نمود(Sahimi,2003). در نتیجه با طرفداری امریکا، فرانسه وآلمان شاه یک برنامه هسته ای را برای ساخت 23راکتور هسته ای آغاز کردکه بنا بر این بود درسال 1990/1379 ش به بهره برداری برسند . سه کشور طرفداری کننده نیز قار دادهایی برای تربیت دانشمندان هسته ای ایران به انجام رساندند.(Tarok,2006).

اما بعد از انقلاب طرف هاي غربي نه تنها از ادامه كار انصراف دادند بلكه با حساسيت برنامه هسته اي ايران را دنبال مي كردند در اوت 2000 سازمان منافقین ایران که از سال 1997/1376 ش در فهرست سازمان های تروریستی وزارت خارجه (ایلات متحده)قرار داشته می باشد، شواهدی را ارائه کردکه دو کارخانه هسته ای بی آنکه به سازمان بین المللی انرژی هسته ای اعلام شوند، تأسیس شده اند. این گروه مدعی بودند که تأسیسات غنی سازی اورانیوم نطنز وکارخانه تولید آب سنگین اراک بخشی از برنامه سری سلاح هسته ای می باشد. در فوریه 2003دولت ایران وجود این دو کارخانه را رسماٌ پذیرفت اما تأکید نمود که آن ها فقط برای مقاصد صلح آمیز می باشد.(kem,2003).پرونده هسته اي ازآن تاريخ با حساسيت ويژه اي از سوي غربي ها دنبال مي گردید.

پیشینه پژوهش:

-الهه كولايي (كولايي ،1387 ). در مقاله اي تحت عنوان “روابط ایران وروسیه، تداوم یا تغییر”پس از تحلیل کوتاهی از روابط ایران و روسیه در برهه های مختلف زمانی، به دوره بعد از پیروزی انقلاب می پردازد و جاذبه ایران برای روسیه در حوز ه های مختلف می شمارد. مانند در حوزه انرژی (نفت وگاز) همکاری روس ها در ارتباط با رژیم حقوقی دریای خزر و همکاری های نظامی وامنیتی بین ایران وروسیه را مورد تحلیل قرار می دهد. با این تحلیل که همکاری هسته ای به دلیل به نمایش درآوردن سیاست های مستقل روسیه پیش روی غرب می باشد .

-جهانگير كرمي (كرمي، 1384). در کتابی تحت عنوان تحولات “سیاست خارجی روسیه هویت دولت و مسئله غرب” با در نظر گرفتن چگونگی شکل گیری سیاست خارجی روسیه جدید و دگرگونی در هویت آن، تحولات رفتار های خارجی آن پیش روی جهان غرب مورد مطالعه قرار می دهد. در این کتاب توجه تکوینی به عنوان مدل نظری مناسب برای مطالعه سیاست خارجی روسیه انتخاب شده می باشد. ودر پاسخ به این سؤال که اولویت های روسیه پیش روی غرب کدام هستند؟ به عقیده نگارنده اولین اولویت آن ها “تحصیل تکریم غرب”می باشد. پس از آن جا روابط ایران وروسیه هیچ گاه منحصر به روابط تهران و مسکو نبوده وپیوسته عنصربین المللی در آن تاثیرگذار بوده می باشد. این کتاب به مطالعه جایگاه روسیه و تبیین هویت مستقل روسیه می پردازد که مطالعه آن قابل تأمل می باشد .

-مارك اسميت[1] .(Smith,2002) در مقاله اي به عنوان روابط ايران ومسكو به اين مسئله تصریح مي كند كه، روسيه سه هدف را در برقراري روابط با ايران دنبال مي كند: اول، کوشش براي حضور طولاني در خليج فارس، دوم ،ايجاد نظام چند قطبي وسوم، نشان دادن يك سياست خارجي مستقل. به گفته اسميت، مسكو اميدوار می باشد حضور طولاني مدت خود را در منطقه (خليج فارس) تثبيت كند. اين روابط صرف نظر از اين كه روابط آمريكا وروسيه توسعه پيدا مي كند، دنبال شده می باشد. اسميت همچنين تأكيد مي كند، در خلال دهه 1990مسكو روابط با ايران را به عنوان يك عامل كليدي در کوشش هايش براي ايجاد نظام بين المللي چند قطبي تلقي مي كرد. اين موضوع يكي از راه هاي مسكو براي نشان دادن تصميم خود به پيگيري يك سياست خارجي مستقل از واشنگتن بود و متقابلاٌ   ایران نیز از روسیه به عنوان یک وزنه متقابل در برابر انزوای تحمیلی آمریکا که از سال 1979بر آن تحمیل شده می باشد، می نگرد.

-کنت کتزمن[2] (Katzman ,2003). در مقاله اي تحت عنوان، ايران فراهم كننده سلاح هاي كشتار جمعي، معتقد می باشد، ایران بيشتر به این دلیل که از “جایگزین های محدودی”برخوردارهست، درصدد جلب همکاری با روسیه برآمد ونه الزاماً به این دلیل که بین دوکشور همبستگی استراتزیک و یا ایدئولوژیک وجود داشته می باشد. روابط ايران با روسيه تحت الشعاع ترس هميشگي از قدرت و مقاصد روسيه بوده می باشد. همچنین ایران در کوشش برای خنثی سازی کوشش های امریکا، روابط نزدیکی را با آن دسته از عرصه کنندگان تسلیحات که هم پیمان امریکا نبودند مانند( روسیه ،چین ،کره شمالی ) مستقر نموده می باشد.

-جورج فريدمن[3]Freidman,2004)). در مقاله اي با عنوان خاورميانه و بازي جديد روسيه از نگاهي متفاوت به حضور روسيه در خاورميانه مي پردازد. فريد من با طرح توجه روس ها نسبت به خارج نزديك وگسترش حضور ونفوذ آمريكا وغرب به رهبري ناتو در اين حيطه معتقد می باشد كه: نخبگان روسي كوشيده اند تا با اعمال نفوذ خود در منطقه خاورميانه ودر جهتي مغاير با حضور آمريكا در اين منطقه يك هدف مهم را دنبال نمايند وآن تحديد نفوذ آمريكا مي باشد. از آن جا ايران يكي از كشورهاي مهم وتأثير گذار در منطقه خاورميانه بود و همچنين از مخالفان جدي، حضور آمريكا در منطقه بود. از اين رو ارتباط با ايران مهم و با اهميت مي باشد.

Mark smith-[1]

-Kenneth Katzman1

4-George Freid man

تعداد صفحه : 145

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان