با عنوان : عوامل مؤثر بر مشارکت عشایر استان سمنان در پاسداری از مرزهای شرق کشور

عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد:

عوامل مؤثر بر مشارکت عشایر استان سمنان در پاسداری از مرزهای شرق کشور

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

کشور ما دارای 8 هزار و 755 کیلومتر مرز خشکی، دریایی و رودخانه ای با 15 کشور همسایه می باشد و در کنار آن بیش از 10 میلیون نفر از هموطنان در مناطق مرزی زندگی می کنند. همه اینها بیش از هر چیز نشان از اهمیت مسأله مرزداری و امنیت مناطق مرزی می باشد و به اعتقاد بسیاری از صاحب نظران حفظ امنیت مرزها و ایجاد شرایط مناسب اقتصادی، اجتماعی در مناطق مرزی بدون در نظر داشتن مقوله مشارکت های مردمی امکان پذیر نیست. پژوهش حاضر با عنوان مطالعه عوامل مؤثر در مشارکت عشایر در پاسداری از مرزهای شرق کشور تنظیم گردیده می باشد. اين تحقيق از نوع توصيفي و تحليلي می باشد و از لحاظ هدفی که دنبال می کند از نوع “کاربردی” می باشد. پژوهش حاضر از لحاظ گردآوری داده ها پیمایشی می باشد. جامعه آماری این پژوهش عشایر استان سمنان می باشد که شامل طوايف ايل سنگسري، طايفه مستقل پروري، طوايف چاشمي، هيكويي، ده صوفيايي و شلي می باشند. برای تعیین حجم نمونه از فرمول زیر (کوکران) بهره گیری گردید که بر این اساس 395 نفر از عشایر منطقه مورد مطالعه قرار گرفتند. متغیر وابسته این پژوهش میزان مشارکت عشایر استان سمنان در پاسداری از مرزهای شرقی کشور می باشد براي تجزيه و تحليل اطلاعات علاوه بر آمار توصيفي (میانگین، میانه، مد، انحراف معیار، واریانس، …)، ضریب تغییرات (C.V) از آزمون هاي آماري نظير: آناليز واريانس يكطرفه و رگرسيون چندگانه بهره گیری گرديد. اولویت بندی متغیرهای مربوط به مشارکت در امور عمومی با بهره گیری از شاخص ضریب تغییرات نشان می دهد که از بین 12 متغیر مورد مطالعه به ترتیب: شرکت در فعالیت های خیریه و داوطلبانه، مشارکت در امور خیر همکاران، شرکت در مراسم فامیل و آشنایان، مشارکت در امور مذهبی، بیشتر از سایر متغیرها مورد تأکید و تأئید قرار گرفته اند. نتیجه تجزیه و تحلیل نشان داد که گزینه های اعطای کمک های جنسی، همکاری با بزرگان و ریش سفیدان در پاسداری مرزها، عضویت در طرح مرزیاری، عضویت در تشکل های دفاعی، به ترتیب در اولویت اول تا چهارم قرار داشته و دارای اهمیت می باشند. کمبود برنامه های رسانه های جمعی در خصوص پاسداری از مرزها، بهره گیری کمتر از بزرگان و ریش سفیدان عشایر در تصمیم گیری های مربوط به پاسداری از مرزها، کم توجهی به باورها و ارزشهای محلی عشایر در اولویت اول تا سوم و از اهم معضلات و موانع پاسداری از مرزها می باشند. در نظر داشتن بازارچه های مرزی عشایر، واگذاری مقوله برقراری امنیت به اقوام و عشایر مرزی، حضور عشایر در شورای مرزداری، گسترش همکاری های بین مرزی با همسایگان به ترتیب راهکارهای مورد تأئید و تأکید عشایر مورد مطالعه بوده می باشد و تقویت و توسعه تشکل های محلی، اجرای برنامه های آموزشی و تشویقی، بازدیدهای انگیزشی و اعتبار افزایی ویژه بزرگان و ریش سفیدان جامعه عشایری برنامه ریزی ، واگذاری امور محلی به شوراهای مرزنشین و همکاری و مشارکت نهادهای دولتی با شورای مذکور مانند پیشنهادهای این پژوهش می باشد.

1- مقدمه

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

کشور ما دارای 8 هزار و 755 کیلومتر مرز خشکی، دریایی و رود خانه یی با 15 کیلومتر همسایه می باشد. و تعداد کشورهای هم جوار ما و شرایط مختلف این کشور ها به لحاظ سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی بر اهمیت مرز های ما افزوده می باشد . در بخش اعظمی از مرز های کشور نیز به لحاظ قومی ، ساکنان دو سوی مرز ، از یک قوم هستند . مثل ترکمن ها ، بلوچ ها ، عرب ها ، نمود ها و ترک ها . با در نظر داشتن این واقعیت که پاسداری از مرز ها یکی از مسائل بسیار مهم ودارای اهمیت برای دولت و ملت ما به شمار می رود و انجام هر گونه اقداماتی در این راستا می تواند دارای ارزش و اهمیت خاص باشد . در این بین پاسداری از مرز ها با تکیه بر رویکرد بهره گیری از همیاری مردم و نهاد های مردمی مانند مباحثی می باشد که از سوی متخصصان و صاحب نظران بر آن تاکید گردیده و در اکثر کشور های دنیا نیز از آن بهره گرفته می گردد . پژوهش حاضر میزان مشارکت عشایر در پاسداری از مرز های شرقی کشور را مورد مطالعه دارد و در این ارتباط ، این فصل از گزارش پژوهش به کلیات بحث شامل اظهار مساله ، اهمیت و ضرورت انجام پژوهش ، اهداف پژوهش ، واژگان پژوهش ، سؤال های پژوهش ، فرضیات ، پیشینه ی پژوهشی و غیره اختصاص دارد.

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- اظهار مسأله

تركیب اجتماعی جمعیت ایران متشكل از سه جامعه متمایز شهری، روستایی و عشایری می باشد. حیات اجتماعی در این سرزمین از دیرباز متأثر از روابط متقابل و زندگی توأمان مذكور بوده و در این بین، جامعه عشایری همواره تأثیر بارز و تعیین كننده در سرنوشت سیاسی و حیات اقتصادی كشور داشته می باشد و در حال حاضر با جمعیت حدود 212/000 خانوار و حدود 1/200/000 نفر20% مواد پروتئینی و سایر فرآورده های دامی و 35% صنایع دستی كشور را تولید می كنند و علاوه بر آن با حضور مؤثر در عرصه های سیاسی و اجتماعی كشور در حال کوشش و ایفای تأثیر مؤثر خود هستند.

(سازمان امور عشایر کشور، 1338).

   جامعه عشايري ما متشكل از ۱۰۱ ايل و ۵۹۸ طايفه می باشد و شش ميليون نفر نيز تحت تأثير فضاي عشايري هستند يعني در حالي كه در جايي خانه دارند اما هنوز ييلاق و قشلاق مي كنند. به اين ترتيب عشاير هنوز هم يكي از بزرگترين گروه هاي قوميتي كشور را تشكيل مي دهند. قلمرو كوچ و استقرار عشاير كوچنده ايران گستره وسيعي بالغ بر ۹۶۳ هزار كيلومتر مربع (۵۹ درصد مساحت ايران) را تشكيل مي دهد. اين مجموعه بزرگ انساني، مسائل و موضوعات مرتبط فرابخشي و فرامنطقه اي دارند كه توجه و برنامه ريزي ويژه اي را مي طلبد. ايلات و عشاير ايران با داشتن ۲۴ ميليون رأس دام،۴۵۰ هزار هكتار اراضي كشاورزي و ۲۰ هزار هكتار باغ تأثیر قابل توجهي در تأمين مواد پروتئيني،  لبني و كشاورزي دارند. (احمدی، 1383ص25) جامعه عشايري در تاريخ پرفراز و نشيب ايران، با کوشش هایی كه از خود نشان داده اند از يك سو مانع و جلوگير دست اندازي و تجاوز بيگانگان و دولت هاي استعمارگر به خاك ايران شده اند و از سوي ديگر، ذخاير فرهنگ بومي خود را كه از هزاران سال پيش ريشه دارد، حفظ كرده اند. اما متأسفانه كمتر به توضیح و بسط اين دو جنبه اصلي جامعه عشايري در سطحي گسترده، پرداخته شده می باشد و بخش مهمي از امنيت اين مرز و بوم بويژه در مقاطع سخت، بر دوش عشایر بوده می باشد. جامعه عشايري و ايلي تقريباً جامعه اي می باشد که در سايه مقتضيات و شرايط معيشتي و زيست محيطي و الزامات فرهنگي و اجتماعي نسبت به ديگر جوامع شهري و روستايي کمتر دچار تغييرات فرهنگي شده می باشد و عشاير ما از ديرباز با تكيه بر مقررات عرفي و مديريت محلي، به امور خود رسيدگي مي كردند و منافع جمعي خود را پاس مي داشتند. اما به دنبال تحول گسترده ناشي از شهرنشيني و قانونگذاري هاي مختلف، اين جامعه متشكل دچار نابساماني و بهم ريختگي شده می باشد. خلاء مديريتي در وضعيت فعلي، بنيان  زندگي و قلمرو آنان را مورد تهديد قرار داده می باشد. بنابراين بايد رويكرد جديدي را براي واگذاري امور به مردم و بهره گیری از مشاركت عشاير در عرصه های مختلف به وجودآورد، تا پويايي در عرصه هاي اجتماعي و دستيابي به عدالت اجتماعي را براي آنان فراهم آوريم. مسأله ديگر آن می باشد كه لازمه زندگي عشايري تحرك و جابه جايي در قلمروهاي متفاوت می باشد. (همان منبع) یکی از مسائل تأثیرپذیر در عرصه اقتصادی و اجتماعی و سیاسی جامعه عشایر مانند بسیاری از جوامع میزان مشارکت و حضور مردم در عرصه های امنیتی و دفاعی می باشد. کشور ایران به دلیل واقع شدن در منطقه خاورمیانه با مخاطرات، چالش‌ها و تحولاتی عمده در محیط امنیتی خود رو به رو می باشد. (واعظی، 1386ص60)

عشایر کشورمان در عرصه های مختلف اقتصادی، اجتماعی، دفاعی – امنیتی و … حضور داشته اند و نظر به شرایط و موقعیت جغرافیایی خاص زندگی عشایر، تأثیر آفرینی عشایر در حوزه دفاعی و پاسداری از مرزها بیش از سایر بخش به چشم می خورد و در این ارتباط حضور مؤثر عشایر در صحنه يكي از اين عوامل موفقيت‌آميز در طول هشت سال دفاع مقدس بود. مطمئنا بدون حضور عشایر اين افتخارات دفاع مقدس رقم نمي‌خورد، امروز نيز شرايط اين گونه می باشد يعني همه‌ي سعادت كشور در گروي حضور فراگير مردم در همه‌ عرصه‌ها می باشد. نكته‌ي دوم در موفقيت در جنگ كارهاي مبتكرانه در جبهه‌ها بود امروز نيز بايد در همه‌ي صحنه‌هاي پيش‌رونده‌ي انقلاب به ابتكارات توجه لازم گردد. (لاریجانی، 1388ص15) پاسداری از مرزها و امنیت کشور، نظر به شرایط خاص منطقه و حضور بیگانگان در خاک بعضی از کشور های همسایه از اهمیت خاصی برخوردار می باشد و در خصوص امنیت آمده می باشد که امنیت یک مفهوم چندوجهی می باشد؛ و به همین جهت درمورد آن اختلاف نظر زیادی هست. تعاریف مندرج در فرهنگ های لغت درمورد مفهوم کلی امنیت، بر روی احساس آزادی از ترس یا احساس ایمنی که ناظر بر امنیت مادی و روانی می باشد، تأکید دارند. (ماندل، 1379 ص70) و یکی از ابعاد مهم امنیت، امنیت مرزهای یک کشور می باشد و مرز سیاسی مهمترین عامل تشخیص وجدایی یک واحد سیاسی از واحدهای دیگر می باشد. (میرحیدر،1371:ص165) خطوط مرزی، خطوط اعتباری و قراردادی هستند که به مقصود تحدید حدود یک واحد سیاسی بر روی زمین مشخص می شوند. پس مرزها از بحث های اصلی و مهم جغرافیای سیاسی به شمار می طریقه. چنانچه مقصود از واحد سیاسی دولت باشد، خطوطی که سرزمین یک دولت را از دولت همسایه جدا می سازد، به مرزهای بین المللی معروفند. مرز در اصطلاح حقوق عمومی حد فاصل دو کشور را گویند. حد فاصل مزبور قطعه ای می باشد از زمین که طول آن بین دوکشور غالبا مشخص می باشد اما عرض آن مقیاس مشخصی ندارد. برحسب قرارداد بین دول و مقاصد مختلف ممکن می باشد اندازه معینی برای آن در نظر گرفته گردد. (لنگرودی،1372: ص 145) هم اکنون مناطق شرقی کشور از حساسیت خاصی برخوردار می باشد و بی ثباتی سیاسی همسایگان شرقی، وجود نیروهای بیگانه در خاک کشورهای همسایه مانند مواردی می باشد که در امنیت کشور ما نیز تأثیرگذار می باشد و بی توجه و یا کم توجهی به مرزنشیان و تأثیر مهم آنها در این عرصه می تواند عوارض ناگواری را به همراه داشته باشد. حضور عشاير غيور در مرزها تاكنون دشمنان را از هر گونه تحركي در اين مناطق نااميد كرده و اين موضوع ضريب امنيتي را در مرزها بسيار بالا برده می باشد. (فیوضی، 1388ص46) در اين رأستا، کشورهايي که درگير ناامني در مناطق مرزي خود بوده اند، دريافته اند که عمده ترين مسائل مربوط به اين ناامني ها، ناشي از شرايط توسعه نيافتگي و پي آمدهاي تبعي آن بوده می باشد. به عبارت ديگر شرايط فقر و تنگدستي در اين مناطق مي تواند محيط مناسبي جهت ناامني و تحريک دشمنان در اين مناطق گردد. در واقع توسعه ­نيافتگي مناطق مرزي، ارتباط مستقيمي با عدم تعادل بين مناطق مرزي و مرکزي يک کشور دارد. همچنين با گسترش ناامني و توسعه نيافتگي در مناطق مرزي، نتايج آن به گونه مستقيم و بلافاصله به کل کشور منتقل مي گردد. (عندلیب، 1380ص 86) يكي از مهم‌ترين برنامه ها براي تأمين امنيت مناطق مرزي می تواند در نظر داشتن مقوله مشاركت مردم در محافظت از مرزها باشد. در تمام پدیده ها از آن جمله مسائل دفاعی، مشارکت مردم نیازمند شناخت و مطالعه ابعاد و متغیرهای دخیل در این امر می باشد. در شرایط فعلی که متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در منطقه با گذشته متمایز می باشد، ضروری می باشد که الگوها و رویکردهای جدیدی برای مشارکت مردم تعریف و تبیین گردد. مشارکت جزئی از مفاهیم اصلی جامعه شناختی و یک واقعیت اجتماعی می باشد. بدون مشارکت مردم در امر توسعه به موفقیت چندانی نمی توان رسید. بطورکلی مشارکت یک حرکت آگاهانه، فعال، آزاد و یک رفتار اجتماعی و گروهي می باشد و بایستی بدانیم که معلول چه عوامل اجتماعی می باشد. مشارکت در وهله اول یک رفتار اجتماعی می باشد. چگونگی اجتماعی بودن آن مبحثی می باشد که بایستی مورد مطالعه قرار گیرد و از آنجا که مشارکت بر اساس یک ارتباط متقابل استوار می باشد، رفتار اجتماعی می باشد. رفتار اجتماعی عملی می باشد که با در نظر داشتن انتظارات افراد دیگر آن را انجام می دهد. ملک محمدی عوامل مختلفی را در مشارکت و حضور مردم در عرصه های مختلف مؤثر می داند. این عوامل عبارتند از: مردم، زمینه حرفه ای، توان و قابلیت های فردی، شرایط خاص فرهنگی و اجتماعی، نیاز به تغییر کردن انطباق و قبولی وضع جدید می باشد (ملک محمدی ،1361ص6).

در همین زمینه گاتری متعقد می باشد که مشارکت میزان دخالت اعضای نظام اجتماعی در افزایش درک و توان آنان در پاسخگوی به طرح های توسعه و تشویق ابتکارات محلی یا فرآیندی می باشد که موجبات رشد و توانای اساسی بشر مانند شأن و منزلت انسانی، باروری نیروی تصمیم گیری و اقدام سنجیده واندیشه او را فراهم می سازد. مفهوم مشارکت می تواند به سه ارزش بنیادی سهیم کردن مردم در قدرت و اختیار و راه دادن مردم در نظارت بر سرنوشت خویش و باز گشودن فرصت های پیشرفت بر روی مردم (رده های پایین جامعه) استوار دانست. دیدگاهی که می توان برای مشارکت در نظر گرفت.(1986 :ص 37،gaotri) «مشارکت می تواند اشکال و درجات گوناگونی داشته باشد، نظیر همکاری، همیاری، همبستگی، انطباق، سازگاری، پذیرش،انقیاد، شیفتگی ایفای نقشهای اجتماعی و انجام وظایفی که با این تأثیر ها ملازمت دارد (بیرو،1371ص8) « گاتری مشارکت را چنین تعریف می کند: مشارکت فرایندی اجتماعی، عمومی، یکپارچه، چندگانه، چندبعدی و چندفرهنگی می باشد که هدف آن کشاندن همه مردم به ایفای تأثیر در همه مراحل توسعه می باشد. »( 1998: ص37 ،gaotri)

از این رو تشویق به مشارکت و تسهیل در فرآیند تحقق آن همواره مورد توجه مصلحان اجتماعی بوده می باشد و آن را فرآیندی می‌دانند که در طول زمان روی می‌دهد و همواره در حال تکوین، تکرار و تداوم می باشد و در خلال آن، افراد از طریق همکنشی با دیگران استعدادهایشان متبلور شده و به خودیابی و مسئولیت‌پذیری نائل می‌آیند. (اخوان کاظمی، 1377:ص 40).

استان سمنان به دليل موقعيت خاص جغرافيايي، ايلات و طوايف مختلفي را در خود جاي داده می باشد. بخش قابل توجهي از جمعيت ايلات و طوايف سنگسري، اليكائي، چوداري و هداوند در محدوده جغرافيايي اين استان استقرار داشته و به شيوه شباني و كوچندگي زندگي مي‌گذرانند. (قلي پور کالمرزي، 1388ص71) جلب مشارکت هر چه بیشتر عشایر این منطقه در مسائل دفاعی به ویژه پاسداری از مرزهای شرقی می تواند دارای اهمیت باشد و اما سؤال اینجاست که عوامل مؤثر در رأستای مشارکت هرچه بیشتر و پایدار عشایر این منطقه در پاسداري از مرزهاي شرقي كشور شامل چه مواردی می باشد؟ تا چه حد می توان با شناسایی عوامل و متغیرهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی مؤثر بر مشارکت عشایر این منطقه را در پاسداري از مرزهاي شرقي كشور تداوم بخشید؟ كدام يك از متغيرها در تأثير گذاري بر امر مشاركت عشاير در پاسداري از مرزهاي شرقي اولويت دارند؟ پژوهش حاضر در رأستای پاسخگویی به سؤال های فوق و دیگر سؤالات مرتبط با مسأله انجام می گیرد.

تعداد صفحه : 182

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان